دوربین در برابر گلوله: رسانه‌ها و نبرد نابرابر اشغالگران در فلسطین

نوریس، گرگ؛ جام‌جم

پس از آن که فلسطینی‌ها حدود ۳ سال پیش، علیه ارتش اسرائیل دست به قیام مسلحانه زدند، تلویزیون و رادیوی انگلستان به پخش گزارش‌هایی از این کارها اقدام کردند که بیشتر در مفهوم، خط‌مشی و دیدگاه، شیوه اجرای این قیام‌ها راه افراط و تقلب را در پیش گرفتند. در این دوره، لحن کلام گویندگان رادیو و تلویزیون طرفداری از سربازان اشغال‌گر سرزمین‌های اعراب، نمایش با تاخیر رویدادها و پخش گزینشی تصاویر بود، به‌طوری‌که این‌گونه القا می‌شد که اعراب بزرگ‌ترین تهدید برای امنیت منطقه هستند. کشمکش میان اسرائیل و فلسطینی‌ها به خصوص در تابلوهای اعلانات و ابلاغیه‌های رسمی به‌عنوان جدال میان ۲ نیروی دارای قدرت و مسئولیت یکسان نشان داده شده است. درصورتی‌که در مرحله قضاوت این قضیه که هر دو طرف مقصرند، بسیار ظالمانه است.

• پس از آن که فلسطینی‌ها حدود ۳ سال پیش یعنی ۲۸ سپتامبر سال ۲۰۰۰، علیه ارتش اشغالگر اسرائیل دست به قیام مسلحانه زدند، حدود ۸ ماه پیش، اواخر سال ۲۰۰۳، تلویزیون و رادیوی انگلستان به پخش گزارش‌هایی از این کارها اقدام کردند که بیشتر در مفهوم، خط‌مشی و دیدگاه، شیوه اجرای این قیام‌ها عمدتا راه افراط، ریاکاری و تقلب را در پیش گرفتند.

در این دوره، لحن کلام گویندگان رادیو و تلویزیون، طرفداری از سربازان اشغالگر سرزمین‌های اعراب، نمایش با تاخیر رویدادها و پخش گزینشی تصاویر بود، به‌طوری‌که این‌گونه القاء می‌شد که اعراب بزرگ‌ترین تهدید برای امنیت منطقه هستند. کشمکش و ستیز میان اسرائیل و فلسطینی‌ها به‌خصوص در تابلوهای اعلانات و ابلاغیه‌های رسمی به‌عنوان یک جدال و مبارزه میان ۲ نیروی دارای قدرت و مسئولیت یکسان نشان داده شده است؛ در صورتی‌که در مرحله قضاوت این قضیه که هر دو طرف مقصر هستند بسیار ظالمانه است. در بیش از نیم قرن که از اشغال نظامی فلسطین می‌گذرد، تجاوز و نقض حقوق انسانی، سیاسی و مدنی فلسطینیان و غارت مداوم سرزمین فلسطین را شاهد بوده‌ایم. این مسئله به خوبی نشان می‌دهد که در این بحران، دو طرف تا چه اندازه سهیم هستند.

درباره این‌که اسرائیل چگونه به‌وجود آمده بحث‌ها و صحبت‌های زیادی شده است، اما معمای مبهم تاریخی، ریشه‌های به‌وجود آمدن این مصیبت‌هاست.

آیا تعمدی در پوشش خبری یک‌جانبه اخبار سرزمین‌های اشغالی وجود دارد؟

جواب این سوال مبرهن است، اما در این میان نظریات بسیاری از سوی کارشناسان و از طریق شبکه‌های بی.‌بی.سی و آی.تی.ان ارائه شده است که قابل استفاده نیستند. دلیل بی‌اعتباری این نظریات، مدارک مستدل و قوی است که به وسیله گرگ فیلو (Greg Philo) و گروه رسانه‌های دانشگاه گلاسکو انجام شده و در ۴ دوره جداگانه پوشش خبری بی.بی.سی و آی.تی.ان میان اواخر سال ۲۰۰۰ تا بهار سال ۲۰۰۲ مخابره و تجزیه و تحلیل شده است.

اخبار بدو نامساعد از اسرائیل اصولا به دلیل اخبار اصلی و برنامه‌های جاری روزانه به استثنای موارد نادر، معمولا روی کانال ۴ پخش می‌شود تا حقایق و دلایل پشت پرده رویدادهای پیش آمده پوشش داده شده و از بیان آنها جلوگیری شود. آنها برای تحقق این هدف از تصاویر و برنامه‌های تحریف شده استفاده می‌کنند. نتیجه این موضوع داستانی است که برای اسرائیلی‌ها، هویت، شخصیت موجودیت و زندگی به همراه دارد و آن را به بینندگان و شنوندگان القاء‌ می‌کند.

در مقابل، فلسطینی‌ها قومی بی‌نام و نشان، مخالف و ناسازگار معرفی می‌شوند که اخلاق و خصوصیاتشان ستیزه‌جویانه و در کلامشان ترور و وحشت نهفته است. یافته‌‌ها و نظرات علمی اسرائیلی‌ها به‌طور گسترده پوشش خبری داده می‌شود. با وجود تلفات بی‌شمار فلسطینیان، به کرات از تعداد تلفات اسرائیلی‌ها نسبت به فلسطینی‌ها گفته می‌شود و بدون هیچ تردیدی، کشته‌های اسرائیلی با به نمایش عمومی می‌گذارند.

خشونت و شدت عمل اسرائیلی‌ها ملایم نشان داده می‌شود. این شدت عمل را نه تنها با پوششی فراگیر پخش می‌کنند بلکه به زبان‌های مختلف، وقایع و حوادث روی داده را شرح و توصیف می‌کنند.

یک نمونه از صدها مورد موجود زمانی بوده که پلیس اسرائیل، ۱۳ تبعه اسرائیلی فلسطینی‌الاصل را اکتبر ۲۰۰۰ در اسرائیل به قتل رسانید. در این میان و پس از آن که قیام مسلحانه (انتفاضه الاقصی) در سرزمین‌های اشغالی آغاز شد، پوشش خبری بی.بی.سی و آی.تی.ان، ۷۵ برابر زمانی بود که فلسطینی‌ها یک روز بعد به یک ایستگاه پلیس در رام‌الله حمله کردند و دو سرباز اسرائیلی را به قتل رساندند.

در بخشی از اخبار پخش شده آمده است: «این فلسطینیان بمب‌های سیار و دیوانه‌واری هستند که به دنبال خون و خونریزی هستند». در‌حالی‌که این‌گونه الفاظ در توصیف و بیان قتل اعراب فلسطینی از سوی اسرائیل به کار برده نمی‌شود.

در اقدامات تلافی‌جویانه‌ای که اسرائیلی‌ها به انتقام کشتار رام‌الله انجام دادند، شبکه تلویزیونی آی.تی.ان اظهار کرد: اسرائیلی‌ها در حال ترک پایگاه‌های خود هستند. این در حالی بود که دو هفته پس از آن نیروهای اسرائیلی صدها تن از فلسطینی‌ها را که بیشتر غیرنظامی بودند به قتل رساندند.

علت و نتیجه یافته‌های گروه فیلو به غلط گزارش شده است. در اکتبر ۲۰۰۲، شبکه بی.بی.سی مکرارا قضیه کشته شدن وزیر جهانگرردی اسرائیل را به‌عنوان اعمال تلافی‌ جویانه ارتش اسرائیل علیه شهرک‌ها و روستاهای فلسطینی مطرح می‌کرد و این حقیقت که جبهه خلق برای آزادی فلسطین این وزیر را به تلافی ترور رهبرانش از سوی اسرائیل به قتل رسانید کتمان می‌کردند.

در گزارش فیلو آمده است: «این دوره همواره به این صورت نشان داده شده است که فلسطینی‌ها حمله می‌کنند و اسرائیلی‌ها در مقام معظم برمی‌آیند».

گویندگان رادیو و تلویزیون به‌طور دائم از مطرح کردن و اشاره به این موضوع که این اشغال نظامی است که موجب مقاومت مسلحانه می‌شود یا اعمال اسرائیلی‌ها است که باعث دست زدن فلسطینی‌ها به اعمال خشونت‌بار می‌شود، خودداری می‌کنند. یافته‌های این تحقیق، نشان‌دهنده نتایج اندوهبار و مایوس‌کننده زندگی تحت اشغال نظامی بوده است که به‌طور نادر گزارش شده است.

این در حالی است که با وجود برنامه‌های پخش ثابت در خصوص امنیت و حقوق اسرائیل برای موجود بودن، اشاره اندک و مختصری به امنیت فلسطینی‌ها و حقوق ایشان برای زیستن می‌شود.

رئیس پیشین دفتر نمایندگی خبری مستقر در بیت‌المقدس، اظهار کرده بود که پوشش خبری اقدامات، به‌طور روزانه در تلویزیون انگلیس وجود دارد، اما در خصوص تجاوزات و بی‌عدالتی‌های انسانی، ناهنجاری‌های اساسی ناشی از اشغال و تحقیرهای اعمال شده در خصوص فلسطینی‌ها اشاره‌ای نمی‌شود. وی همچنین به نقل از یک روزنامه‌نگار عضو بی.بی.سی اظهار کرده است که مرکز تلویزیونی قادر به ارائه توضیحات روشن درباره کثرت صداهای به گوش رسیده شلیک اسلحه نیست.

تقریبا و به شکل دقیقی، یافته‌های دانشگاه گلاسکو نتایج این‌گونه پوشش دادن اخبار و خدمات ناشایست این شبکه به جامعه‌ای که مالیات‌ بهای آن را می‌پردازند، نشان می‌دهد. این گروه با بسیاری از مردم، با عقاید و نظرات گوناگون، در سنین و مناطق مختلف و در خصوص نظر آنها درباره نبرد و کشمکش که از طریق تلویزیون به نمایش گذاشته می‌شود، مصاحبه کرده‌اند و نتایج را به دقت تجزیه و تحلیل کرده‌اند. به‌عنوان نمونه، گروه دانش‌آموزان انگلیسی که در سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ از آنها مصاحبه شده است، فقط در حدود ۱۰ درصد درباره این که اسرائیل، فلسطین را اشغال کرده است، اطلاع داشته‌اند و بیشتر بر این باور بوده‌اند که فلسطینی‌ها به این سرزمین مهاجرت کرده‌اند و آنها بوده‌اند که اسرائیل را اشغال کرده‌اند.

سال ۲۰۰۲ فقط ۳۵ درصد از دانش‌آموزان انگلیسی پاسخ این پرسش را می‌دانستند که فلسطینی‌ها نسبت به اسرائیلی‌ها متحمل رنج‌ها و اتفاقات بزرگ‌تر و بیشتری شده‌اند. این بی‌اطلاعی میان افرادی که درباره اطلاعاتشان از جهان خارج، به تلویزیون اعتماد دارند جای تعجب ندارد. اطلاعات و اخبار مختلف نشان می‌دهد بین ۲۸ سپتامبر تا ۱۶ اکتبر سال ۲۰۰۲ کانال یک بی.بی.سی و شبکه آی.تی.ان، ۳۵۰۰ تیتر خبری و موضوعی را به بحران اسرائیل و فلسطین و ۱۷ مورد را به تاریخچه این کشکمکش‌ها اختصاص داده است.

پس از پایان تحقیق گروه فیلو به دلیل فشارهای اسرائیل، اندکی در آن تغییر داده شد. گرایش و طرز برخورد تبعیض‌گونه از سوی دفتر مرکزی بی.بی.سی در خصوص گزارش‌های خاورمیانه مسجل است.

مدیریت اخبار بی.بی.سی براثر چرخش‌های مدیریتی و از سوی سفارت اسرائیل تحت فشار است. این فشار به واسطه حجم عظیم کار، تیم تبلیغاتی ماهر، نفوذ زیاد اسرائیل و همراهی دوستان خود، به‌طور مداوم و سنگین است؛ به‌خصوص اکنون که اتهام‌های سامی‌ستیزی به طرز گسترده‌ای کارایی دارد. طرز عمل عمومی شبکه‌های بی.بی.سی و آی.تی.ان، سر تعظیم فرود آوردن و تسلیم فشار قوی‌ترها شدن است. علت آن هم نداشتن نفوذ در انگلیس است.

پس از هاتسن (Huttson)، گرایش بی.بی.سی به استفاده از تحلیل‌ها و گزارش‌های دفتر نخست‌وزیری روی رویدادهای حساس خارجی که نشان‌دهنده سیاست خارجی واشنگتن بود، تشدید شد. هنوز هم نوعی گرایش درونی فرهنگی، در روزنامه‌های منتشر شده، برای دیدن جهان از دید ایشان و ما وجود دارد؛ به‌عنوان مثال قتل‌عام در یک فروشگاه اسرائیلی نسبت به یمن که آپارتمان‌های قدیمی را در یک محله پرجمعیت اعراب ویران کرد؛ احساسات بیشتری را تحریک می‌کند، آن هم زمانی که این تلویزیون‌ها بیشترین مخاطب را دارند. وقایع ۱۱ سپتامبر، این طرفداری همه‌گیر را تقویت کرد. این قضیه، آسان‌تر و راحت‌تر از پاسخ به این پرسش است که چرا هیچ دموکراسی‌ای در فلسطین به مورد اجرا گذاشته نمی‌شود.

گرلاگوئرین (Grtaguerin)، خبرنگار بی.بی.سی در بخش خاورمیانه، به تازگی و برای نخستین‌بار موجب خشم اسرائیل شد. این واقعه زمانی رخ داد که او گزارش کرد، چگونه ارتش اسرائیل یک پسر فلسطینی را در کمربندی انفجاری نشانده و با قبول خطر آن، از صحنه‌ها عکس گرفته است. او به بینندگان گفته این تصاویری هستند که اسرائیلی‌ها خواهان آنند که جهان آن را ببینند. البته مقامات اسرائیلی خواهان این‌گونه آشکارسازی و بیان حقایق در این سطح نبودند.

تنها پیش از حمله به عراق در سال گذشته میلادی، سندی از سوی شبکه بی.بی.سی به معرض نمایش گذاشته شد که نشان‌دهنده برنامه‌های هسته‌ای اسرائیل بود. مقامات اسرائیل، بی.بی.سی را به بیرون انداختن اعضا از دفتر خبری واقع در بیت‌المقدس، تعطیلی آن و تحریم گروه‌های خبری آن تهدید کردند و تنها زمانی خشمشان فروکش کرد که مدیریت بی.بی.سی، فرد ناظری را برای تمامی شرکت‌های خبری‌اش در خاورمیانه منصوب کرد. این کشفیات یک سال بعد آشکار شد، اما شکی وجود ندارد که فشار اسرائیل و دوستان نیرومندش در انگلستان نتیجه‌بخش بوده است؛ همچین تنش میان شبکه بی.بی.سی و دولت اسرائیل بر سر مصاحبه با دانشمند هسته‌ای اسرائیل، موردخای وانونو شهرت گرفت. سخنگوی وزارت خارجه انگلیس، بی.بی.سی را متهم به نقض قوانین اسرائیل کرد، زیرا آزادی وانونو منوط به عدم تماس با بیگانگان بود.

این تحقیق، تصویرهایی از جت‌های جنگنده و هلی‌کوپترهای جنگی که در تعقیب غیرنظامیان وحشت‌زده که بیشتر زنان و کودکان هستد و آواره کردن آنها از خانه‌‌هایشان را مقابل دیدگان قرار می‌دهد و این تصاویر، نمونه بارزی از بی‌عدالتی است که در فلسطین در حال وقوع است.

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 170
            [SerialNo] => 165
            [MTitle] => دوربين در برابر گلوله: رسانه‌ها و نبرد نابرابر اشغالگران در فلسطين
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 1
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 2
            [ArticleAddrInSite] => http://www.did.ir/document/index.fa.asp?cn=pp00020041208180209
            [FishWriter] => 8
            [WriteDate] => 12/18/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)