خودی و غیر خودی، مسئله این است

خادمیان، مصطفی؛ همشهری

سفر البرادعی جهت گفت‌وگو درباره فعالیت‌های هسته‌ای اسرائیل بحث‌ها و نظرات متعددی را برانگیخته‌ است. تحلیلگران معتقدند برنامه هسته‌ای اسرائیل بر مبنای دکترین ابهام هسته‌ای بنا شده، که داشتن سلاح هسته‌ای نه تائید است نه تکذیب. مقامات اسرائیل دلایل و توجیهاتی را برای برنامه‌ها و فعالیت‌های هسته‌ای خود دارند و فریب بازرسان آژانس را در این زمینه موجه جلوه می‌دهند. عده‌ای از تحلیلگران معتقدند که سفر البرادعی فقط یک ژست سیاسی و فرصتی برای افزایش فشار آژانس بر ایران است. لازم به ذکر است برآوردهای کارشناسان نشان از وجود ۲۰۰ کلاهک هسته‌ای در اسرائیل دارد و این مسئله احساس امنیت را در منطقه خدشه دار می‌نماید.

• کارشناسان و تحلیل‌گران مسائل سیاسی و هسته‌ای معتقدند که برنامه هسته‌ای اسرائیل براساس دکترین «ابهام هسته‌ای نه تایید و نه تکذیب می‌شود».

محمد البرادعی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روزسه‌شنبه هفته گذشته، به قصد دیداری ۳ روزه از اسرائیل، وارد فلسطین اشغالی شد، تا درباره برنامه‌های هسته‌ای اسرائیل با مقامات این رژیم به گفت‌وگو بپردازد.

این دومین سفر البرادعی بعد از سال ۱۹۹۸ به اسرائیل محسوب می‌شود. پیشتر اعلام شده بود که البرادعی در این سفر در نظر دارد، اسرائیل را برای صرف‌نظر کردن از برنامه‌های هسته‌ای خود، متقاعد کند. البرادعی قصد داشت در ملاقات با مقامات برجسته اسرائیلی همانند آریل شارون، نخست‌وزیر و سیلوان شالوم وزیر امور خارجه اسرائیل مفهوم خاورمیانه عاری از تسلیحات هسته‌ای را به آنان تفهیم کند.

اما پیش از سفر وی، آریل شارون اعلام کرده بود که هیچ تغییری در سیاست این رژیم ایجاد نخواهد شد و این رژیم به سیاست «ابهام هسته‌ای» خود ادامه خواهد داد. شارون با صراحت گفته بود: «نمی‌دانم البرادعی اصلا برای چه باید به اسرائیل بیاید».

البرادعی در این سفر با نخست‌وزیر، رئیس کمیسیون انرژی اتمی، کارشناسان وسیاستمداران رژیم صهیونیستی دیدار و گفت‌وگو کرد. اما تنها کسی که نتوانست با وی ملاقات داشته باشد، «موردخای وانونو» بود. او همان کسی است که در سال ۱۹۸۶ میلادی فاش ساخت که در راکتور «دیمونا» برای ساختن سلاحهای اتمی، پلوتونیم تولید می‌شود. زمانی که «وانونو» در ماه آوریل گذشته پس از ۱۸ سال از زندان آزاد شد، خواستار آن شد که اسرائیل درهای «دیمونا» را به روی بازرسان آژانس بگشاید.

وی گفته بود: پیام امروز من این است که راکتور «دیمونا» را برای بازرسی‌ها بگشایید و محمد البرادعی را دعوت کنید که این امر را به مرحله اجرا درآورد. اما در هر حال «وانونو» که پس از دوره مجازات و زندان خود، هنوز ممنوع الخروج است، اجازه دیدار با البرادعی را نداشت.

کارشناسان و تحلیل‌گران مسائل سیاسی و هسته‌ای معتقدند که برنامه هسته‌ای اسرائیل براساس دکترین «ابهام هسته‌ای» تنظیم شده است؛ سیاستی که به موجب آن در اختیار داشتن سلاح‌های هسته‌ای نه تایید و نه تکذیب می‌شود. اسرائیل از زمان تشکیل آژانس انرژی اتمی، عضو این سازمان بوده است. اما با این حال راکتور «دیمونا» برای بازرسان آژانس انرژی اتمی غیرقابل دسترس است و بازرسان تنها می‌توانند راکتور تحقیقاتی «نا‌هال سورک» را مورد بازرسی قرار دهند. این در حالی است که «یووال اشتاینیتس» عضو حزب لیکود و رئیس کمیسیون خارجی کنیسه در گفت‌وگویی با رادیو اسرائیل با بیان این مطلب که البرادعی همیشه یک دوست خوب برای اسرائیل بوده است ادعا کرد: «اسرائیل یک عضو بسیار قابل اطمینان و می‌توانم بگویم یک عضو درجه یک آژانس انرژی اتمی است و البرادعی همانند یک دوست نزد ما می‌آید. وی هرگز برخورد تهاجمی علیه اسرائیل نداشته است. او به‌عنوان یک دوست به اینجا می‌آید و به‌عنوان یک دوست خواهد رفت». از نظر «اشتاینیتس» خواست البرادعی مبنی بر یک خاورمیانه عاری از سلاح اتمی به هیچ‌وجه به معنای ضدیت با اسرائیل نیست. وی می‌گوید: «آنچه البرادعی بیان می‌کند، چیزی چندان دور از حرف‌های رامسفلد، وزیر دفاع آمریکا و یا جک استراو، وزیر امور خارجه انگلیس نیست که می‌گویند، اسرائیل کشوری مستقل است و می‌تواند سیاستش را به‌طور مستقل تعیین کند. اسرائیل تاکنون هرگز، حتی در یک مورد هم قراردادها و تعهداتش در قبال آژانس را نقض نکرده است».

اما در مقابل این ادعا، کارشناسان بین‌المللی معتقدند که اسرائیل حدود دویست کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد که این مقدار براساس مقدار پلوتونیمی است که راکتورهای اسرائیل توان تولید آن را دارا هستند.

از طرفی «شیمون پرز»، وزیر امور خارجه پیشین اسرائیل در مصاحبه‌ای با شبکه بی‌بی‌سی، سیاست اتمی این رژیم را چنین توجیه می‌کند: «اگر کسی بخواهد تو را بکشد و توهم برای نجات جانت او را فریب دهی، دیگر نمی‌توان این رفتار را امری غیراخلاقی خواند. اگر ما دشمنانی نمی‌داشتیم، نیازی به فریب دادن و ترساندن کسی هم در میان نمی‌بود».

در مقابل، روزنامه لبنانی دیلی استار با اشاره به سفر محمد البرادعی به اسرائیل می‌نویسد: «اسرائیل فکر می‌کند با در اختیار داشتن سلاح هسته‌ای به تنهایی قادر به تامین امنیت خود است درحالی‌که امنیت موثر واقعی در گرو احساس امنیت همه کشورهای منطقه به ویژه همسایگان اسرائیل است».

این روزنامه لبنانی در ادامه می‌نویسد: «وقتی براساس برآوردهای کارشناسان بین‌المللی، اسرائیل دویست کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد، احساس امنیت در منطقه واقعا دشوار است». به‌علاوه تلاش هماهنگ آمریکا و اسرائیل برای قبولاندن این مسئله که ایران درصدد کسب سلاح‌های هسته‌ای است بی‌شک معیاری دوگانه و یکی از ریشه‌‌های آمریکا‌ستیزی و دشمنی با اسرائیل در منطقه است».

دیلی استار با بیان اینکه در معادله هسته‌ای، چرا اسرائیل می‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد، اما ایران و دیگران نمی‌توانند و با اشاره به گفته جک استراو، وزیر امور خارجه انگلیس مبنی بر اینکه بمب هسته‌ای برای دفاع اسرائیل لازم است، می‌نویسد: «براین مبنا هر کشوری که احساس ناامنی می‌کند، می‌تواند و حق دارد به سلاح هسته‌ای مجهز شود».

«جرالد اشتاینبرگ» کارشناس مرکز امور عمومی در بیت المقدس، در سرمقاله روزنامه اسرائیلی «هاآرتص» می‌نویسد:«تهدید علیه اسرائیل از پنج دهه پیش تاکنون کاسته نشده است و تنفر از اسرائیل در جهان اسلام و در میان دنیای عرب همچنان شدت دارد». وی همچنین در این مقاله می‌نویسد: «توجه به اسرائیل ممکن است انتقاداتی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را متهم می‌کند که بمب‌های اتمی اسرائیل را نادیده گرفته اما ایران را به خاطر برنامه‌های هسته‌ایش تحت فشار قرارداده کاهش دهد». اشتاینبرگ می‌نویسد: «این سفر از نظر سیاسی توجیه فشار بر ایران را برای البرادعی آسانتر خواهد کرد».

کارشناسان هم معتقدند ماموریت البرادعی بیشتر یک ژست سیاسی است تا کشورهای عربی را متقاعد کند که همان‌گونه که آژانس در مورد ایران نگران است در مورد اسرائیل نیز نگران است و این در حالی است که اسرائیل قصد دارد از این سفر به‌عنوان فرصتی برای فشار بر نظام جمهوری اسلامی ایران، استفاده نماید.

یک دیپلمات نزدیک به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید: «هیچ علامتی، دال بر تغییر سیاست اسرائیل وجود ندارد البرادعی قادر نخواهد بود اسرائیل را وادارکند که از این سیاست دست بردارد. سیاستی که سال‌ها به‌خاطر نگرانی از تحریک مسابقه تسلیحاتی در این منطقه به آن ادامه داده است».

اسرائیل به ظاهر موافق منطقه‌ای عاری از سلاح‌های هسته‌ای است به شرط این که نخست کشورهای منطقه به‌ویژه کشورهای عربی، با این رژیم از در صلح وارد شوند و تولید سلاح‌های شیمیایی و میکروبی خود را متوقف کنند. به‌نظر می‌رسد البرادعی نیز با دولت اسرائیل تفاهم داشته باشد. وی در کنفرانس ماه آوریل قاهره به خاطر «موضع غیرعقلانی و غیرواقع‌بینانه» دولت‌های عربی، آنها را مورد انتقاد قرار داد. وی گفته بود: تا زمانی که صلحی کامل در خاورمیانه برقرار نشود، اسرائیل نمی‌تواند از سلاح‌های کشتار جمعی صرف‌نظر کند. این در حالی است که این مقام مسئول، با وجود آشکاربودن فعالیت هسته‌ای ایران و بازرسی‌های متعدد بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تاسیسات هسته‌ای کشورمان موضعی نه چندان دوستانه داشته و بارها ایران را متهم به آشکار نبودن فعالیت‌های هسته‌ای نموده است.

ناظران و تحلیل‌گران بین‌المللی، سیاست اسرائیل را، سیاستی چند پهلو ارزیابی می‌کنند و معتقدند، اصل «ترساندن حریف» یکی از اصول سیاست خارجی این رژیم است.

«رویون پداتسور»، مدرس تحقیقات استراتژیک دانشگاه تل‌آویو با یادآوری جنگ خلیج‌فارس در سال ۱۹۹۱ میلادی، می‌گوید: «صدام حسین به سوی اسرائیل موشک پرتاب کرد، در صورتی که او با در اختیار داشتن سلاح‌های شیمیایی هرگز از آنها استفاده نکرد. هنگامی که داماد صدام به اردن گریخت، از او پرسیده شد: چرا از سلاح‌های شیمیایی استفاده نکرده‌اید؟ وی با صراحت پاسخ داد: ما از انتقام اسرائیل از طریق سلاح‌های هسته‌ای می‌‌ترسیدیم».

با این تفاسیر، اکنون فشارهای بین‌المللی بر اسرائیل نیز افزایش یافته است. پس از سرنگونی صدام حسین و سپس چشم‌پوشی لیبی از تولید سلاح‌های کشتار جمعی اینک نوبت به اسرائیل رسیده تا در دادگاه افکار عمومی مورد محاکمه قرار گیرد.

مدرس تحقیقات استراتژیک دانشگاه تل‌آویو بر این باور است که اسرائیل اینک از یک شانس بزرگ تاریخی بهره‌مند است. «رویون پداتسور» می‌گوید: «ما می‌توانیم از این فرصت بزرگ تاریخی استفاده کرده و با ایالات متحده به توافق برسیم، تا موقعیت خود را تغییر داده و رسما به یک قدرت هسته‌ای تبدیل شویم. اما باید بهای این کار را نیز بپردازیم». وی بهای این امر را از یک‌سو در حل مناقشه با فلسطینی‌ها و تحویل دادن تمامی اراضی اشغالی و از سوی دیگر، امضای قرارداد منع تولید مواد اتمی مورد استفاده برای اهداف تسلیحاتی می‌داند.

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 195
            [SerialNo] => 189
            [MTitle] => خودي و غير خودي، مسئله اين است
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 1
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 0
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 4
            [ArticleAddrInSite] => http://www.hamshahri.org/hamnews/1383/830424/world/siasatw.htm#s8958
            [FishWriter] => 8
            [WriteDate] => 12/25/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)