قدرت هسته اي اسرائيل و سياست «ابهام مثبت»

تل آويو از يك سو در باره هر چيز مربوط به برنامه هاي هسته اي، سانسور شديدي را تحميل كرده است اما از سوي ديگر، دواير تصميم ساز آن از نشر برخي اخبار درز يافته توسط رسانه هاي خارجي احساس خشنودي مي كنند زيرا از نظر آنها چنين خبرهايي نشانگر پيام هاي آشكاري به كشورهاي عربي درباره امكانات بزرگي است كه اسرائيل در رويارويي با اين كشورها از آنها برخوردار است

ترجمه: يوسف عزيزي بني طرف

تابستان امسال محمد البرادعي مديركل آژانس بين المللي انرژي اتمي از اسرائيل ديدار مي كند. به نوشته جرازلم پست قرار است از اين فرصت براي به رسميت شناختن رژيم صهيونيستي به عنوان تنها قدرت اتمي خاورميانه استفاده شود. گابريلا گوفني نماينده تل آويو در آژانس بين المللي انرژي اتمي اعلام كرده است كه اسرائيل درصدد است تا به عنوان تنها قدرت هسته اي در خاورميانه همكاري خود را با آژانس افزايش دهد. اين درحالي است كه طبق اعلام برخي منابع رسمي اسرائيل، رژيم صهيونيستي تمايل خود را براي امضاي پيمان منع گسترش سلاح هاي هسته اي NPT نيز مشروط به رسميت بخشيدن آژانس به قدرت اتمي بلامنازع اسرائيل در خاورميانه اعلام كرده است.

ششمين قدرت هسته اي جهان

پيش از ابتكار وانونو در زمينه افشاي اسرار برنامه هاي هسته اي اسرائيل، جهانيان نمي دانستند اسرائيل يك كشور اتمي است اما ارزيابي هايي وجود داشت كه مي گفت حجم زرادخانه هسته اي اسرائيل او را در مرتبه ششم كشورهايي قرار مي دهد كه مالك زرادخانه هاي بزرگ هسته اي است.

طبق گزارش هاي سازمان جاسوسي آمريكا «سيا» اسرائيل داراي حدود ۴۰۰ كلاهك اتمي و نيز موشك هايي با كلاهك هاي هيدروژني است. طبق گفته روزنامه هارتس، اسرائيل موشك هايي را تكامل داده كه داراي كلاهك هاي هسته اي است و مي تواند هر منطقه از جهان را بكوبد.

در سال گذشته ميلادي، تحول مهمي در عرصه برنامه هاي هسته اي اسرائيل رخ داد و آن هنگامي بود كه نيروي دريايي داراي زير دريايي هاي مجهز به موشك هايي با كلاهك هسته اي شد. در آن هنگام گفته شد كه اين رويداد به منظور توانا ساختن اسرائيل براي كوبيدن كشورهاي عربي و اسلامي دور از اسرائيل و به هنگام احساس خطر است.

ريشه هاي سياست «ابهام مثبت»

پس از تشكيل اسرائيل در سال ۱۹۴۸، ديويد بن گوريون نخستين نخست وزير اسرائيل براي رويارويي با تهديدهاي عربي مبتكر چيزي شد كه نام آن را «راه حل هاي خلاق» گذاشت.

بن گوريون شيفته اقدام آمريكا در زمينه پرتاب دو بمب هسته اي بر ژاپن به منظور پايان بخشيدن به جنگ جهاني دوم بود. او معتقد بود آينده اسرائيل در قدرت آن براي پيشبرد برنامه جنگ افزارهاي غيرمتعارف و خصوصاً برنامه هسته اي نهفته است تا كشورهاي عربي را از خيال تهديد وجود اسرائيل بر حذر دارد.

بن گوريون از اشخاصي كمك خواست كه تأثير فراواني بر تدارك برنامه هاي هسته اي اسرائيل و پيشرفت آن داشتند. اينان ايرنتس ديويد برگمان مدير پيشين هيأت هسته اي اسرائيل و مدير بخش تحقيقات وزارت دفاع و شيمون پرز مدير كل آن وزارتخانه اند. پرز بعدها نخست وزير شد و اكنون رهبر حزب كارگر- حزب مخالف دولت- است.

شيمون پرز با بهره گيري از روابط گسترده اش توانست در سال ۱۹۵۷ دولت فرانسه را قانع سازد تا نيروگاه هسته اي در اختيار اسرائيل قرار دهد. اين كار پس از گسترش روابطش با شارل دوگل رئيس جمهور فرانسه انجام گرفت. اسرائيل در سالهاي ۶۷- ۱۹۶۶ توانست با توليد سه تا هفت بمب، نخستين مرحله از برنامه هاي هسته اي خود را به پايان برساند. از آن هنگام به بعد اهداف برنامه هسته اي اسرائيل گسترش يافت و تكامل بمب هاي هيدروژني و گسترش كلاهك هسته اي- قابل حمل با موشك- را در بر گرفت.

دولت هاي پياپي اسرائيل، سياست «ابهام مثبت» را در پيش گرفتند و مصرانه از امضاي معاهده منع گسترش جنگ افزارهاي هسته اي سرباز زدند. اين كار با پشتيباني و تأييد ايالات متحد آمريكا همراه بود كه از مستثني كردن اسرائيل از امضاي اين معاهده- برخلاف ساير كشورهاي منطقه- حمايت مي كرد. البته ديري نپاييد كه واشنگتن برخي از اين كشورها را اشغال كرد و به منظور منع ديگر كشورها از گسترش جنگ افزارهاي غيرمتعارف به تهديد ديگر كشورها پرداخت.

تل آويو از يك سو در باره هر چيز مربوط به برنامه هاي هسته اي، سانسور شديدي را تحميل كرده است اما از سوي ديگر، دواير تصميم ساز آن از نشر برخي اخبار درز يافته توسط رسانه هاي خارجي احساس خشنودي مي كنند زيرا از نظر آنها چنين خبرهايي نشانگر پيام هاي آشكاري به كشورهاي عربي درباره امكانات بزرگي است كه اسرائيل در رويارويي با اين كشورها از آنها برخوردار است. بن گوريون و ديگر رهبران اسرائيلي پس از وي، زرادخانه هسته اي اسرائيل را به مثابه «بيمه» اي به شمار آورده اند كه كوتاه آمدن از آن به معناي بي مسئوليتي در برابر آينده رژيم صهيونيستي و امنيت ساكنان آن است.

شرط بندي اسرائيل درباره سياست «ابهام مثبت»

«ابهام مثبت» بخش بنيادي امنيت اسرائيل است كه توسط بن گوريون، بنيادگذاري شده. اسرائيل معتقد است عامل بازدارندگي ناشي از درك جهان عرب درباره برخورداريش از زرادخانه بزرگ هسته اي، مهم ترين عاملي است كه از اقدام اين كشورها براي جنگ با اسرائيل ممانعت مي كند. كساني در اين كشور مدعي اند كه انورسادات، رئيس جمهور پيشين مصر از ترس زرادخانه هسته اي اسرائيل، جنگ محدودي را عليه آن به راه انداخت.

اسحاق رابين، نخست وزير پيشين اسرائيل براي نوميد كردن جهان عرب از دسترسي به ثمرات هر گونه رويارويي مسلحانه با اسرائيل، بارها و تلويح به نقش زرادخانه هسته اي، اشاره كرده است.

بسياري از استراتژيست هاي اسرائيلي معتقدند كه اين سياست، پس از گذشت پنج دهه، تثبيت شده است.

ژنرال روفين فيدهستور، استراتژيست اسرائيلي مي گويد، اسرائيل امروزه و به بركت زرادخانه هسته اي اش، از امنيت بيشتري برخوردار است. وي مي افزايد، درك اين واقعيت توسط رهبران نظام هاي عربي باعث شده است تا از برنامه ريزي براي نابودي اش، دست بردارند. در اسرائيل اين باور ريشه دار وجود دارد كه زرادخانه هسته اي اش، كشورهاي عربي را به انعقاد پيمان هاي صلح با آن مجاب كرده است.

شيمون پرز به روشن ترين شكلي اين امر را بيان كرده است. وي گفته بود «صلح به خودي خود يا بر اثر نيروهاي غيبي به دست نمي آيد. اما اسرائيل پي برده است كه مي تواند به صلح برسد اگر موفق شود عرب ها را قانع كند كه اسرائيل مي تواند به واسطه پيشرفت علمي (منظورش پيشرفت طرح هاي هسته اي) اين فرصت را از عرب ها بگيرد تا وجودش را تهديد كنند.»

اما اين زرادخانه - طبق باور اسرائيلي ها- نه تنها عرب ها را به ميز مذاكرات كشانده بلكه سقف انتظاراتشان را در گفت وگوها پايين آورده است.

آوري ساقيه، رئيس پيشين بخش اطلاعات نظامي اسرائيل مي گويد وقتي عرب ها به مذاكرات روي مي آورند مي دانند كه گزينه اي جز مذاكرات ندارند و اين باعث كاهش سقف مطالباتشان مي شود، زيرا مي دانند از نظر امكانات مادي فاقد اهرم هاي فشاري هستند كه وجود اسرائيل را تهديد كند.

علت عيني ديگري كه اسرائيل را مجبور مي كند سياست «ابهام مثبت» را در پيش گيرد وجود يك قانون آمريكايي است كه ارائه هر گونه كمك هاي اقتصادي و نظامي به هر كشوري كه جنگ افزارهاي هسته اي را گسترش مي دهد، ممنوع مي سازد. لذا تل آويو به سبب حجم فراوان كمك هاي آمريكا در انديشه تغيير سياست هاي برنامه هاي هسته اي اش نيست.

دعوت به بازبيني در سياست «ابهام مثبت»

جز وابستگان به مكتب «فراصهيونيسم» كسي در اسرائيل خواهان رهايي از برنامه هاي هسته اي نيست. اما در مقابل، دعوت هاي فراواني براي بازنگري در سياست ابهام مثبت وجود دارد. طرفداران اين روش خواهان بررسي اين امكان هستند كه دولت طي آن، جهانيان را در جريان حقايق- آن گونه كه هستند- قرار دهد و به طور رسمي، وجود زرادخانه هسته اي را اعلام نمايد.

اين افراد مي گويند شرايط بين المللي و منطقه اي به اسرائيل اجازه مي دهد تا چنين گامي بردارد. آنان به تجربه هند و پاكستان اشاره مي كنند كه وضع زرادخانه هاي هسته اي شان را اعلام كرده و حتي تجارب هسته اي شان را، بدون تحمل مجازات هاي جدي، به نمايش گذاشته اند.

اينان معتقدند دولت آمريكا، اعتراف اسرائيل بوجود زرادخانه اتمي را كامل درك خواهد كرد، زيرا چندين مسئول آمريكايي اشاره كرده اند كه جهانيان بايد، وجود زرادخانه هسته اي اسرائيل را بپذيرند، با اين استدلال كه وجود يك حكومت منتخب دموكراتيك در اسرائيل اين كشور را وادار مي سازد تا «مسئولانه» با زرادخانه اتمي اش رفتار كند و اين برخلاف «نظام هاي سركش است كه طبق منطق آمريكا فاقد چنين مسئوليتي هستند.»

موافقان رهايي از سياست «ابهام مثبت» بر اين باورند كه در صورت اعتراف اسرائيل به زرادخانه اتمي اش، دليلي براي ترس از واكنش نظام هاي حاكم در جهان عرب نيست. حييم رامون معاون دبير كل حزب كارگر و رئيس پيشين كميسيون امنيت و مسائل خارجي پارلمان اسرائيل مي گويد پس از سرنگوني صدام حسين رئيس جمهور پيشين عراق، آنچه براي نظام هاي حاكم در جهان مهم است، تضمين بقاي آنهاست.

بسياري بر اين باورند كه داوطلب شدن ليبي براي دعوت از كشورهاي عربي به منظور رهايي از برنامه هاي جنگ افزارهاي غيرمتعارف دليل بي اهميتي برنامه هاي هسته اي اسرائيل در جهان عرب است.

هواداران پايان بخشيدن به سياست ابهام مثبت معتقدند چنين اقدامي در ميان مدت مي تواند اسرائيل را از پاسخگويي به فراخوان هاي كه قصدشان پيوستن به پيمان منع گسترش جنگ افزارهاي هسته اي است معاف سازد. همچنين اعتراف رسمي تل آويو مبني بر مالكيت بر زرادخانه اتمي، به عامل بازدارندگي در عرصه رويارويي با جهان عرب، مصداق بيشتري مي بخشد.

آزادي وانونو و كاهش توجيه «ابهام مثبت»

گرچه كساني هستند كه مي گويند ديگر اسراري درباره برنامه هاي هسته اي اسرائيل نزد وانونو وجود ندارد اما اين اجماع وجود دارد كه آزادي وي، نياز به استمرار سياست «ابهام مثبت» را به دو دليل مهم زير كاهش مي دهد:

۱- قصد وانونو براي دستيازي به يورش تبليغاتي جهاني و درخواست از جهانيان براي نابودي توان هسته اي اسرائيل و انتقاد از نظام كنوني جهاني كه دولت عبري را - برخلاف ساير كشورهاي منطقه- از امضاي پيمان منع گسترش جنگ افزارهاي هسته اي مستثني مي سازد. اين امر، اسرائيل و آمريكا را در تنگنا قرار مي دهد.

۲- به رغم قيد و بندهايي كه اسرائيل عليه آزادي بيان وانونو تحميل كرده، وي طي كنفرانس مطبوعاتي اش كه پس از آزادي در حياط زندان برگزار شد به مشاركت آمريكا در كمك به اسرائيل در عرصه گسترش برنامه هاي هسته اي اش، اشاره كرد.

وانونو گفت زني كه براي اغواگري و كشاندنش به دام عناصر موساد به كار گرفته شد تا او را به اسرائيل ببرند، در واقع يا مزدور سازمان جاسوسي آمريكا(سيا) يا مزدور دفتر تحقيقات فدرال (اف بي آي) بود. وي تلويح گفت كه مصلحت آمريكا در لاپوشاني مراحل گسترش برنامه هاي هسته اي اسرائيل است.

آن چه گفته شد برخي را به اين باور مي رساند كه رهايي اسرائيل از «ابهام مثبت» به يك مصلحت آمريكايي بدل شده است زيرا اعتراف اسرائيل به وجود زرادخانه هسته اي و استمرار صحبت هاي وانونو درباره نقش آمريكا درگسترش برنامه هاي هسته اي اسرائيل به معناي جلوگيري از گرفتاري واشنگتن در تنگناهاست. اما بايد دانست كه قيد و بندهاي وانونو طي يك سال آينده برطرف خواهد شد.

با اين همه و بر اساس پيش گفته ها و فراخوان ها، دلايلي وجود ندارد كه نشان دهد نهاد حاكم بر اسرائيل درصدد تغيير سياست «ابهام مثبت» در آينده نزديك است.

منبع: الجزيره نت

نگارش: صالح محمدالنعامي

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 32
            [SerialNo] => 30
            [MTitle] => قدرت هسته اي اسرائيل و سياست «ابهام مثبت»
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 4
            [ArticleAddrInSite] => http://www.hamshahri.org/vijenam/diploma/1383/830226/page12.htm
            [FishWriter] => 4
            [WriteDate] => 10/25/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 9
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)