شايد معجزه شارون را نجات دهد

احمد زيدآبادى:

درست ۳۷ سال پس از آغاز جنگ شش روزه كه به اشغال كرانه باخترى رود اردن، نوار غزه، صحراى سينا و بلندى هاى جولان توسط ارتش اسرائيل منجر شد، كابينه راستگراى آريل شارون در جلسه اى هشت ساعته كليات طرح خروج ارتش از نوار غزه و بخشى از شمال كرانه باخترى را تصويب كرد. شارون به منظور كسب اكثريت آراى اعضاى كابينه، ابتدا ايگدور ليبرمن و بنى الون دو عضو حزب افراطى اتحاد ملى را از كابينه اخراج كرد و بدين ترتيب ضمن از دست دادن حمايت هفت نماينده اين حزب در مجلس (كنست) توازن آراى اعضاى كابينه را با نسبت يازده به ده به سود خود تغيير داد. اين نسبت نمى توانست كمك زيادى به شارون كند، زيرا در كنار پنج وزير ليكودى كم اهميت كه سه تن از قدرتمند ترين رهبران حزب ليكود نيز كه وزارتخانه هاى كليدى را در كابينه تصاحب كرده اند، همچنان مخالف طرح عقب نشينى يك جانبه از نوار غزه بودند و ادامه مخالفت آنها مى توانست بحرانى علاج ناپذير در داخل ليكود پديد آورد.

از اين رو خانم تزيپى ليونى وزير امور مهاجران (از حزب ليكود) تلاش گسترده اى را براى سازش بين شارون و طرفدارانش از يكسو با بنيامين نتانياهو، ليمور ليونات و سيلوان شالوم، وزراى اقتصاد، آموزش و امور خارجه از سوى ديگر به كار گرفت. تلاش طاقت فرساى ليونى در نهايت نتيجه داد. به طورى كه دو طرف با ايجاد تغييراتى در طرح خروج از نوار غزه بر سر آن مصالحه و آن را در كابينه با ۱۴ راى مثبت در مقابل ۷ راى منفى تصويب كردند. درباره ماهيت تغييرات طرح و اهميت آن بين طرفداران شارون و نتانياهو اختلاف نظر وجود دارد. از نظر همكاران شارون، طرح تصويب شده كوچك ترين تفاوت ماهوى با طرح اوليه نخست وزير ندارد، زيرا در آن به صراحت تاكيد شده است كه ارتش اسرائيل در پايان سال ۲۰۰۵ هيچ گونه حضورى در كل نوار غزه نخواهد داشت. دوستان نتانياهو نيز تفسيرى موافق از طرح ارائه مى كنند و مى گويند: عقب نشينى از نوار غزه و برچيدن شهرك ها به صورت اصولى و در واقع بر روى كاغذ از تصويب گذشته، اما جنبه عملى به خود نگرفته است، بنابراين ساكنان شهرك ها مى توانند به زندگى عادى خود ادامه دهند.

واقعيت اين است كه طرح خروج از نوار غزه به طور كلى مورد تصويب كابينه اسرائيل قرار گرفته، اما در عين حال در آن تاكيد شده است كه دولت اسرائيل بايد يك دوره «آماده سازى» را براى تخليه شهرك ها از سر بگذراند و آن گاه براى برچيدن عملى هر شهرك در هر نقطه از شمال كرانه باخترى و نوار غزه آن را دوباره به تصويب كابينه برساند.

شارون دوره آماده سازى را ۹ ماه و مشاورانش ۵ تا ۶ ماه دانسته اند. در اين دوره مسائلى مانند ميزان غرامت پرداختى به ساكنان شهرك ها، تعيين مكانى براى استقرار مجدد آنها و نحوه عمل فلسطينى ها مورد بررسى قرار خواهد گرفت. بدبين ها معتقدند كه در خاورميانه هيچ چيز قابل پيش بينى نيست و اى بسا بروز حادثه اى، برچيدن شهرك ها را در عمل منتفى كند.

خوش بين ها اما عقب نشينى كامل از نوار غزه را تصميم استراتژيك دولت اسرائيل و خواست جامعه مدنى مى دانند و عملى شدن آن را گريز ناپذير تلقى مى كنند.

به هر حال، شارون در اقدامى شگفت انگيز توانست نظر موافق جدى ترين رقيبان خود را در ليكود به طرح عقب نشينى از نوار غزه جلب كند، اما اين كار بدون دردسر نبود. در طول برگزارى جلسه كابينه حوادثى بروز كرد كه هر كدام مى توانست تصويب طرح را ناكام بگذارد. در ابتداى جلسه بنى (بنيامين) الون كه پنج شنبه شب از حكم عزل خود توسط نخست وزير آگاه شده بود، در كابينه حضور يافت تا راى منفى خود را به نمايش بگذارد. الون براى اينكه حكم كتبى عزل خود را دريافت نكند، براى مدتى در گوشه اى نامعلوم پنهان شده بود. طبق قوانين اسرائيل، عزل يك وزير ۴۸ ساعت پس از دريافت كتبى حكم جنبه رسمى به خود مى گيرد، و در طول اين مدت وزير معزول همچنان عضو كابينه است. براساس يك رويه حقوقى نيز ۴۸ ساعت مورد نظر، شامل روز شنبه هم نمى شود، زيرا اين روز براى يهوديان مقدس و كار كردن در آن حرام است. بر اين مبنا الون و ليبرمن ادعا كردند كه همچنان عضو كابينه اند و مى توانند در جلسه آن شركت كنند.

آنها حتى نزد ديوان عالى، طرح شكايت كردند و يكى از قضات اين ديوان به شارون توصيه كرد كه براى رسميت يافتن عزل دو وزير مذكور، جلسه كابينه را به تاخير اندازد، اما مناخيم مازوز دادستان كل به شارون اطمينان داد كه در هر محكمه ديوان عالى مى تواند بطلان ادعا هاى الون و ليبرمن را ثابت كند، زيرا الون پنج شنبه شب در يك مصاحبه راديويى اعلام كرده بود كه نخست وزير با تلفن موبايل وى تماس گرفته و او را در جريان حكم عزلش قرار داده است. البته الون تاكيد كرده بود كه ابلاغ تلفنى ارزش رسمى ندارد، در عين حال اضافه كرده بود كه از كجا معلوم در آن سوى خط شخص شارون بوده است؟ شايد كسى كه با او تحت نام شارون صحبت كرده يك هنرپيشه معروف اسرائيلى باشدكه قادر است اداى همه را درآورد! الون در هر حال از ورود به جلسه كابينه باز ماند، اما هنگامى كه شارون اعلام كرد نامه هاى ردوبدل شده بين وى و جورج بوش رئيس جمهورى آمريكا، درباره طرح خروج يك جانبه از غزه به طور رسمى «ضميمه» مصوبه كابينه خواهد شد، مثلث نتانياهو ، ليوانت و شالوم، جلسه را به اعتراض ترك كردند و فقط كوشش ميانجيگرانه ليونى توانست آنها را به جلسه برگرداند، به اين شرط كه واژه «ضميمه» جاى خود را به لغتى غيررسمى تر بدهد.

پنج وزير عضو حزب سكولار شينيويى نيز در اعتراض به تعيين نشدن تاريخ دقيق پاپان دوره «آماده سازى» قصد كناره گيرى از جلسه را داشتند كه پس از مشورت هاى طولانى، قرار بر اين شد كه شارون در سخنان خود پس از جلسه كابينه، تاريخ دقيقى را براى پايان اين دوره اعلام كند. شارون هم اول مارس سال ۲۰۰۵ را اعلام كرد، اما مشاورانش نوامبر و دسامبر سال جارى ميلادى را به واقعيت نزديك تر دانستند. بدين ترتيب همه بلايا از سر آنها گذشته و در نهايت راى گيرى شد. از حزب ليكود، يوزى لاندو، ناتان شارانسكى، اسرائيل كاتز، دانى ناوه و تزاهى هنگبى به طرح خروج از نوار غزه راى منفى دادند. راى منفى افى ايتام وزير مسكن و زوولون اورلف وزير امور اجتماعى از رهبران حزب افراطى ملى _ مذهبى نيز پيشاپيش روشن بود. بدين صورت، هفت عضو كابينه در مقابل شارون قرار گرفتند.

رهبران حزب ملى _ مذهبى كه پيش از اين تهديد كرده بودند در صورت تصويب طرح عقب نشينى از نوار غزه از دولت ائتلافى شارون كناره خواهند گرفت، اينك دچار دودستگى شده اند. افى ايتام رهبر حزب به همراه اسحاق لوى رهبر سابق، اصرار بر خروج از كابينه دارند، اما اورلف و برخى ديگر از اعضاى فراكسيون ملى- مذهبى در مجلس، ماندن در ائتلاف را ترجيح مى دهند. رهبران حزب ديروز براى تعيين تكليف خود به ديدار دو خاخام ارشد يهودى رفتند تا براساس رهنمود هاى آنها، عمل كنند، اما خاخام آوراهام شاپيرا و خاخام مردخاى الياهو، رهنمود روشنى ارائه نكردند و فقط گفتند، اگر قرار باشد دولت به برچيدن شهرك ها اقدام كند، حزب ملى _ مذهبى نبايد در كابينه بماند. پس از اين ديدار، مشاجره لفظى شديدى بين ايتام و اورلف درگرفت. ايتام گفت: ما نبايد در تشييع جنازه شهرك ها مشاركت داشته باشيم و خاخام هاى ارشد نيز همين را گفته اند. اورلف در پاسخ گفت: برچيدن شهرك ها هنوز يك قصد، يك برنامه و در نهايت موضوعى روى كاغذ است و تا هنگامى كه صورت عملى به خود نگيرد، سخن خاخام ها نيز مصداق پيدا نمى كند.

اورلف تاكيد كرد: اين يك موضوع سياسى است نه يك موضوع شرعى كه لازم باشد، خاخام ها درباراه آن فتوا دهند! در واقع اورلف ودوستانش با نگاهى عملگرايانه بر اين اعتقادند كه خروج حزب ملى _ مذهبى از كابينه، فقط راه را براى پيوستن حزب كارگر به ائتلاف حاكم هموار مى كند و آن گاه نه تنها تخليه شهرك ها سرعت مى گيرد، بلكه به دليل خروج مذهبى ها از كابينه، ائتلافى يك دست سكولار حاكم مى شود، ائتلافى كه قادر است، تشرف به دين يهود را از انحصار خاخام هاى ارتدوكس خارج كند، ازدواج مدنى را به رسميت بشناسد، دين را از دولت به كلى جدا سازد و بودجه نهاد هاى مذهبى را قطع كند. افى ايتام و اسحاق لوى در مقابل خود را اصولگرا مى دانند و بر اين نظرند كه حزب ملى _ مذهبى به عنوان نماينده اصلى شهرك هاى يهودى نشين نبايد در اقداماتى كه منجر به برچيدن شهرك ها مى شود، شركت جويد وگرنه به لحاظ اخلاقى و اعتقادى رسوايى به بار خواهد آ ورد.

جالب اين است كه سرنوشت ائتلاف حاكم بر اسرائيل به تصميم افراطيون حزب ملى _ مذهبى كه داراى ۶ نماينده در مجلس است، گره خورده است. پس از اخراج حزب اتحاد ملى از كابينه، تعداد نمايندگان طرفدار دولت در مجلس از ۶۸ تن به ۶۱ تن كاهش يافته است. اگر حزب ملى _ مذهبى نيز از دولت كناره گيرى كند، تعداد نمايندگان حامى دولت در مجلس به ۵۵ نفر تقليل مى يابد كه بدين ترتيب، اكثريت را از دست خواهد داد. از اين رو، اعضاى ليكود، تلاش گسترده اى را براى متقاعد كردن حزب ملى _ مذهبى به منظور ادامه حضور در ائتلاف حاكم آغاز كرده اند. چنين به نظر مى رسد كه در درون حزب ملى _ مذهبى نيز اوضاع به سود اورلف پيش مى رود. او پيشنهاد داده است كه حزب ملى _ مذهبى دوره سه ماهه اى را به صورت آزمايشى در دولت شارون به كار ادامه دهد و اگر در اين دوره، تخليه شهرك ها را جدى ديد، آن گاه از ائتلاف كنار بكشد.

اين در حالى است كه در بين ۴۰ نماينده حزب ليكود در مجلس، ۱۰ تن عليه رهبرى حزب شورش كرده اند. شورشيان بنا دارند در هر جلسه اى كه بحث عقب نشينى از نوار غزه مطرح شود، حضور پيدا نكنند، مانع ورود حزب كارگر به ائتلاف حاكم شوند و در عين حال از برگزارى انتخابات زود هنگام پيشگيرى كنند. اين اهداف تناقض آميز به نظر مى رسد، زيرا دولت ائتلافى شارون كه حياتش به تندرو هاى ملى _ مذهبى گره خورده است، فقط در صورت پيوستن حزب كارگر به آن مى تواند، از سقوط رهايى يابد، در غير اين صورت برگزارى انتخابات زودرس تنها گزينه پيش روى شارون خواهد بود. انتخابات زودرس نيز همان چيزى است كه نمايندگان ليكود از آن وحشت دارند چرا كه در صورت برگزارى انتخابات، به احتمال زياد بسيارى از آنان كرسى نمايندگى را از دست خواهند داد.

شورشيان ليكود تا هنگامى كه نتانياهو، ليونات و شالوم را در كنار خود نداشته باشند، شانسى براى موفقيت ندارند، اين سه تن هم اكنون مورد توجه خاص شارون هستند و نخست وزير مى كوشد تا آنان را از طريق درگير كردن بيشتر در روند سياسى مربوط به عقب نشينى از غزه در كنار خود نگاه دارد. در شرايط تازه حزب كارگر هم نقشى فراتر از وزن ۱۹ نفرى خود در مجلس پيدا كرده است. حزب كارگر اگر اراده كند مى تواند اسباب سقوط دولت ائتلافى را فراهم كند، اما در جهت عكس آ ن حركت مى كند. اين حزب اعلام كرده است كه در برابر درخواست احزاب مخالف دولت مبنى بر راى عدم اعتماد به ائتلاف حاكم، يك «شبكه امنيتى» براى كابينه شارون فراهم مى كند تا نخست وزير بتواند روند اجراى عقب نشينى از نوار غزه را به خوبى به پيش ببرد. از همين رو، شيمون پرز رهبر حزب كارگر از اعضاى حزب متبوع خود خواسته است كه در راى گير ى هاى مربوط به ادامه كار دولت، راى ممتنع دهند. بدين لحاظ، سرنوشت دولت ائتلافى شارون به اراده رهبران حزب كارگر هم پيوند خورده است.

در مجموع، كابينه شارون در شرايط بسيار شكننده و بغرنجى قرار گرفته است، شرايطى كه جان سالم به در بردن از آن، چيزى شبيه معجزه خواهد بود.

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 41
            [SerialNo] => 39
            [MTitle] => ادامه بحران بر سر عقب‌نشيني از غزه: شايد معجزه شارون را نجات دهد
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 7
            [ArticleAddrInSite] => http://sharghnewspaper.com/830320/middle.htm#s67731
            [FishWriter] => 4
            [WriteDate] => 10/25/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)