خاخام ها ناسيوناليست شده اند

احمد زيدآبادى

تلاش براى تحميل ظواهر شرعى بر جامعه اسرائيل، همواره مهم ترين اتهام خاخام هاى ارتدوكس يهودى بوده است، اما در روزهاى اخير، خاخام ها به سنگ اندازى در جهت اجراى سياست هاى دولت و دامن زدن به ناسيوناليسم افراطى در بين راستگرايان اسرائيلى نيز متهم مى شوند. اتهام اخير، نتيجه موضع گيرى هاى تند و شديدى است كه پاره اى از محافل خاخامى در برابر برنامه خروج ارتش اسرائيل از نوار غزه و شمال كرانه باخترى و برچيدن شهرك هاى يهودى نشين از اين مناطق، اتخاذ كرده اند.

خاخام بنتزى ليبرمن رئيس شوراى خاخام هاى كرانه باخترى و نوار غزه _ معروف به يشا _ در واكنش به طرح دولت شارون براى خروج يكجانبه از نوار غزه گفته است كه: «برچيدن شهرك ها و اخراج يهوديان از محل سكونتشان يك جنايت تاريخى و اخلاقى و كاملاً غيرقانونى است.» با اين همه، خاخام ليبرمن هرگونه بى نظمى و نافرمانى از دستورات دولت را رد كرده و استفاده از ابزارهاى غيرخشونت آميز براى جلوگيرى از تخليه شهرك ها را توصيه كرده است.

اين نوع اظهارنظرها در جامعه اسرائيل نوعى ابراز آزاد عقيده و كاملاً طبيعى تلقى مى شود و كسى را به وحشت نمى اندازد، اما اظهارنظر خاخام ها در اين حد متوقف نشد، به طورى كه خاخام آوراهام شاپيرا رئيس سابق خاخام هاى اشكنازى كه اينك رهبرى تشكيلاتى به نام «اتحاديه خاخام ها براى سرزمين و مردم اسرائيل» را برعهده دارد، به صراحت اعلام كرد كه «كاملاً روشن است كه طبق احكام تورات واگذارى هر قطعه از سرزمين مقدس يهوديان _ از جمله هر تكه از شهرك گوش كاتيف _ به كفار، گناه و جنايت محسوب مى شود،

بنابراين هر فكر، عقيده يا تصميمى و يا هر نوع تظاهر به اقدام براى تخليه ساكنان شهرك گوش كاتيف و واگذارى زمين به كافران مخالف هالاخا _ شريعت يهود _ است و براى جلوگيرى از آن بايد به هر اقدامى كه لازم باشد، دست زد و از كمك به هر نوع عملى كه به اخراج شهرك نشينان از خانه و سرزمين شان منجر شود، خوددارى كرد.»

مطبوعات اسرائيل اظهارات خاخام شاپيرا را يك خط مشى مبارزه جويانه در برابر اجراى طرح يكجانبه شارون دانستند و نسبت به پيامدهاى چنين اظهاراتى هشدار دادند، اما اظهارنظرهاى تندترى هم در راه بود. اويگدور نونتزال خاخام بخش قديمى شهر بيت المقدس در جمع تعدادى از شهرك نشينان پا را از آنچه خاخام هاى يشا گفته بودند، فراتر نهاد و به طور علنى اعلام كرد: «طبق قوانين شريعت يهود هر شخصى كه سرزمين اسرائيل را به غيريهوديان واگذار كند «رودف» _ Rodef _ محسوب مى شود.»

رودف يك اصل شرعى يهودى است كه به فرد اجازه مى دهد كسى را كه قصد قتل وى را دارد، به قتل برساند. خاخام نونتزال همچنين به راديو اسرائيل گفت: «قوانين دولتى تا هنگامى كه مغاير قوانين تورات نباشند، مشروعيت دارند، اما هنگامى كه در برابر قوانين تورات قرار گيرند، مشروعيت نخواهند داشت و هر كس كه يهوديان را به مخاطره اندازد حكم رودف درباره او مصداق مى يابد.»

براى بسيارى از اسرائيلى ها، اظهارات خاخام نونتزال يادآور سرنوشت اسحاق رابين نخست وزير دولت كارگرى در سال ۱۹۹۵ بود كه توسط ايگال امير طلبه مدارس هالاخايى و بر اساس حكم رودف و موسر_ Moser_ در تل آويو كشته شد. بر اساس حكم موسر، يهوديان وظيفه دارند، هر فرد يهودى را كه بخواهد ساير يهوديان را تحت سلطه غيريهوديان درآورد، به قتل برسانند.

در پى اظهارات نونتزال موجى از نگرانى جامعه روشنفكر و چپگراى اسرائيل را فرا گرفت به گونه اى كه افيرپاينز نماينده حزب كارگر در مجلس گفت: «زمان وقوع قتل سياسى جديد در اسرائيل بسيار نزديك است.» اين نوع نگرانى ها خاخام نونتزال را به عدول از موضع خود وادار نكرد و او در كمال جسارت اعلام كرد كه اگر به دليل اظهاراتش در برابر دادگاه قرار گيرد، ناراحت نخواهد شد.

با اين همه، انتقاد از مبارزه جويى اين خاخام ارتدوكس ابعاد پردامنه اى يافت. يزرائيل مى يرلاو، خاخام ارشد اشكنازى ها سخنان نونتزال را باعث «تأسف بسيار» دانست و گفت: «در جامعه اسرائيل افرادى يافت مى شوند كه مستعد بهره بردارى نادرست از كلمات خاخام ها هستند.» خاخام مى يرلاو تاكيد كرد كه «خطرناك ترين تهديد جامعه اسرائيل بروز جنگ داخلى است.»واقعيت اين است كه خاخام هاى ارتدوكس يهودى به رغم اصرارشان بر اجراى احكام شريعت در جامعه اسرائيل، تاكنون در رويكردشان به مسئله فلسطين در شمار تندروها نبوده اند.

خاخام آواديان يوسف رهبر روحانى حزب مذهبى شاس، پيش از اين عقيده داشت كه تخليه شهرك هاى يهودى نشين اگر به حفظ جان يهودى ها كمك كند، مجاز خواهد بود. ساير خاخام ها نيز كمابيش نظرى مشابه داشتند. اما در سال هاى اخير خاخام هاى ارتدوكس از مواضع معتدل پيشين خود در حال فاصله گرفتن هستند و بر طبل نوعى ناسيوناليسم افراطى مى كوبند. در همين جهت، آواديا يوسف خاخام ارشد سفاردى به طور غيرمنتظره اى طرح يكجانبه شارون را رد كرد و نمايندگان حزب شاس در مجلس عليه طرح راى دادند. حزب تورات متحده نيز كه متشكل از يهوديان ارتدوكس اشكنازى است، سياستى مشابه حزب شاس در مجلس در پيش گرفته است.

دليل چرخش سياسى احزاب مذهبى اسرائيل و تندروى روزافزون خاخام هاى ارتدوكس چيست؟ اين دليل را شايد بتوان در عدم مشاركت اين احزاب در دولت ائتلافى شارون جست وجو كرد. به واقع حزب شاس از زمان تأسيس خود در دهه ۱۹۸۰ معمولاً يك پاى ثابت دولت هاى راستگرا يا چپگراى اسرائيل بوده است اما دولت ائتلافى شارون يك استثناى مهم به شمار مى رود. شارون به جاى ائتلاف با احزاب ارتدوكس مذهبى، همكارى با حزب به شدت سكولار شينويى را انتخاب كرده و به همين جهت، مذهبى هاى ارتدوكس را از خود رنجانده است.

كارنامه سياسى حزب شاس نشان مى دهد كه اين حزب استعداد خاصى براى انطباق خود با سياست هاى احزاب چپ و راست دارد و درجه انعطاف آن در بيشتر زمينه هاى سياسى بسيار بالاست، اما شاس در يك زمينه سختگير و آشتى ناپذير است و آن نيز كسب بودجه هاى هنگفت براى شبكه اى از مدارس تلمودى تحت پوشش خود است. شاس از طريق حمايت مالى اين مدارس در واقع پايگاه اجتماعى خود را گسترده و تقويت مى كند، اما چنين بودجه هايى فقط هنگامى به سوى مدارس تلمودى سرازير مى شود كه شاس در دولت ائتلافى سهيم باشد، در غير اين صورت، بنيه مالى مدارس ضعيف خواهد ماند. اين درست همان وضعى است كه اينك، پيش آمده و شاس را عاصى كرده است.

اين در حالى است كه شارون و ساير اعضاى ليكودى كابينه نياز به ائتلاف با دست كم يكى از دو حزب مذهبى داراى كرسى در مجلس را احساس كرده اند، اما چنين ائتلافى در درجه نخست ممكن است به خروج حزب شينويى از دولت منجر شود و در درجه دوم سياست خصوصى سازى اقتصادى بنيامين نتانياهو وزير دارايى را با شكست روبه رو كند. نتانياهو كه سياست هاى اقتصادى دولت شارون را رهبرى مى كند، برنامه رياضت كشانه سختى را به اجرا گذاشته است. به موجب اين برنامه، دادن سوبسيد به خانوار هاى پرجمعيت _ كه اغلب مذهبى و طرفدار شاس هستند _ به شدت كاهش يافته و بسيارى از هزينه هاى عمومى مربوط به نهاد هاى مذهبى قطع شده است.

ورود شاس به دولت ائتلافى به معناى شكست برنامه اقتصادى نتانياهو خواهد بود، چرا كه شاس جز به سرازير شدن بودجه دولتى به مدارس مذهبى خود در برابر انعطاف در ساير سياست ها تن نمى دهد. همين خوى «كاسبكارانه و باج خواهانه» شاس سبب شده است كه شارون ميل چندانى به ائتلاف با اين حزب نشان ندهد، اما روند تحولات در اسرائيل به ويژه پس از تصويب طرح خروج از نوار غزه، همه چيز را طبق ميل شارون پيش نمى برد. شارون به واقع براى اجراى طرح يكجانبه خود به حمايت جامعه مذهبى ارتدوكس اسرائيل نياز دارد و اين حمايت را جز از طريق شركت دادن آنان در دولت به دست نمى آورد.

شركت مذهبى ها در دولت نيز به نوبه خود مشكل ساز و دردسر آفرين است كه به نمونه هايى از آن اشاره شد. براى گريز از اين بن بست اعضاى ليكود طى ماه گذشته مذاكراتى را با حزب تورات متحده به منظور جلب حمايت آنها از دولت، صورت دادند و شخص شارون نيز بارها بر اهميت حضور مذهبى ها در كابينه تاكيد كرد. اما شكل گيرى چنين ائتلافى مستلزم تغييراتى در برنامه هاى دولت شارون است كه فعلاً نشانى از آن به چشم نمى خورد.

اگر دولت ائتلافى اسرائيل فرونپاشد شارون براى اجراى برنامه خروج از غزه، به مساعدت احزاب مذهبى نيازمند است. از اين رو، وى ممكن است به بهاى تضعيف برنامه هاى اقتصادى خود و از دست دادن حزب شينويى، دو حزب شاس و تورات متحده را وارد كابينه كند و از اين طريق حمايت جمع بزرگى از خاخام هاى ارتدوكس را براى برچيدن شهرك ها به دست آورد و خاخام هاى افراطى را منزوى كند. راه دوم، بى اعتنايى به احزاب مذهبى و مقابله قانونى با اقدامات خشونت آميز طرفداران خاخام هاى تندرو است. گرچه شارون در اين جهت از حمايت اكثريت قاطع اسرائيلى ها برخوردار خواهد بود، اما تخليه شهرك ها در چنين جوى بدون تشنج و خشونت امكان پذير نخواهد بود.
 

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 44
            [SerialNo] => 42
            [MTitle] => خاخام‌ها ناسيوناليست شده‌اند
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 7
            [ArticleAddrInSite] => http://www.sharghnewspaper.com/830416/middle.htm#s80784
            [FishWriter] => 4
            [WriteDate] => 10/25/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)