همکاری نظامی آمریکا و اسرائیل پس از جنگ سرد در زمینه تسلیحات متعارف

امیر شاه کرمی، مریم‌السادات؛ مطالعات منطقه‌ای

اسرائیل همواره از جدیدترین جنگ‌افزارهای آمریکایی استفاده کرده است. این مقاله به بررسی همکاری و کمک نظامی آمریکا به اسرائیل می‌پردازد. جنگ خلیج‌ فارس در سال ۱۹۹۱ به اسرائیل فرصت داد تا کمک‌های نظامی بیشتری از آمریکا دریافت کند. اسرائیل با کمک آمریکا اجرای برنامه توسعه توانایی‌های نظامی خود را پیگیری می‌کند و یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان اسلحه از آمریکاست.

مقدمه

یکى از عمده‌ترین کمک‌هاى آمریکا به اسرائیل، کمک‌هاى تسلیحاتى است. اسرائیل همواره از جدیدترین جنگ‌افزارهاى آمریکایى استفاده کرده است. واشنگتن، از بدو تشکیل رژیم صهیونیستى، راهبرد برترى نظامى این رژیم را دنبال نموده و در این راه، سیلى از کمک‌هاى نظامى خود را روانه اسرائیل کرده است. نوشتار پیش روى به بررسى همکارى و کمک نظامى آمریکا و اسرائیل مىپردازد. به لحاظ زمانى، این نوشتار عمدتا سال‌هاى پس از جنگ سرد (۱۹۹۱) را شامل مى‌شود و از نظر ساختارى نیز بر دو محور تکیه دارد: نخست، حجم کمک‌هاى مالى ـ نظامى آمریکا جهت خرید تسلیحات به اسرائیل بررسى مىشود، آنگاه تسلیحات آمریکایى موجود در یگان‌هاى سه‌گانه زمینى، هوایى و دریایى ارتش اسرائیل مورد مطا لعه قرار مىگیرد. بدیهى است به دلیل گستردگى حجم این سلاح‌ها، پژوهش پیش روى تنها به تسلیحات متعارف اسرائیل اشاره مىکند و بررسى سلاح‌هاى هسته‌اى این رژیم مجال دیگرى مىطلبد. پیش از ورود به مدخل اصلى بحث، ذکر سابقه‌اى مختصر از پیشینه همکارى نظامى آمریکا و اسرائیل لازم به‌نظر مىرسد.

نگاهى به پیشینه همکارى نظامى آمریکا و اسرائیل

پس از تصمیم ترومن در به رسیمت شناختن اسرائیل به‌عنوان یک دولت یهودى، کمک‌هاى مالى آمریکا به سوى اسرائیل روانه شد. از این تاریخ (۱۹۴۸) به بعد، شاهد گسیل سیل عظیمى از کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل در قالب سلاح، وام و یا بودجه نظامى هستیم. از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۲ واشنگتن مقادیرى سلاح نیمه‌سنگین و سبک به اسرائیل ارسال نمود، اما نقطه آغازین معاملات و مبادلات تسلیحات نظامى دو کشور، به سال ۱۹۶۲ باز مى‌گردد.[۱] در این سال، کندى، رئیس‌جمهورى وقت آمریکا با فروش سیستم موشک زمین به زمین، موسوم به «هاوک» به اسرائیل موافقت کرد. این موافقت به دنبال دستیابى مصر به سیستم موشکى زمین به هواى ساخت شوروى از نوع «اس ۲» صورت پذیرفت. در سال ۱۹۶۵، واشنگتن، نخستین نوع از تانک‌هاى (M-4) «پاتون»[۲] را به اسرائیل فروخت. یک سال پس از آن، دولت جانسون اعلام کرد، آمریکا شمارى از هواپیماهاى «اسکاى هوک» [۳](F 4) را در اختیار اسرائیل قرارداده است.[۴] ارسال و فروش تسلیحات نظامى به اسرائیل از سوى آمریکا براى مدت کوتاهى به تعویق افتاد که عمده‌ترین دلیل آن، جنگ سال ۱۹۶۷ اعراب و اسرائیل بود. لیندون جانسون، رئیس‌جمهور وقت آمریکا که تحت فشارهاى شارل دوگل مجبور به توقف ارسال اسلحه به اسرائیل گشته بود، در محدودیت دیگرى نیز قرار گرفت. تعدادى از کشورهاى اروپایى دست به تحریم فروش اسلحه به اسرائیل زدند و در این میان از آمریکا نیز خواستند با آنها هم‌داستان شود. اما این جریان چندان ادامه نیافت، زیرا در سال ۱۹۶۲ آمریکا کار ارسال محموله‌اى از هواپیماهاى (F 4) را که دولت جانسون با اعطاى آن موافقت کرده بود، آغاز کرد. در این مورد، وزیر جنگ آمریکا خطاب به رابین، چنین گفت: «از این پس ما اساسی‌ترین تامین‌کننده سلاح اسرائیل خواهیم بود».[۵] در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل، تل‌آویو نه تنها مقادیر زیادى اسلحه از آمریکا دریافت کرد، بلکه تعدادى از نیروهاى نظامىاش را نیز تحت تعلیم و آموزش فشرده نظامیان ارشد آمریکا قرار داد.

در مارس ۱۹۷۵ به دنبال شکست واشنگتن در قانع ساختن اسرائیل براى عقب‌نشینى از صحراى سینا، دولت آمریکا تصمیم گرفت میزان ارسال کمک‌هاى نظامى خود را به اسرائیل کاهش دهد. علاوه بر آن، تل‌آویو مشکل مشابهى را در سال ۱۹۷۸ در زمان اشغال جنوب لبنان ـ عملیات لیتانى ـ و نیز سال ۱۹۸۱ ـ زمانى که بگین الحاق جولان را به حاکمیت اسرائیل اعلام کرد ـ و همچنین سال ۱۹۸۲، هنگام اشغال لبنان تجربه نمود. در مورد اخیر، آمریکا براى مدتى از تسلیم ۷۵ فروند هواپیماى اف ـ ۱۶ پیشرفته به اسرائیل خوددارى ورزید.[۶] با وجود این در همه این سال‌ها، اسرائیل از پشتیبانى آمریکا چندان هم بىبهره نماند. براى نمونه، در سال ۱۹۷۸ تعدادى هواپیماى اف ـ ۱۵از سوى آمریکا در اختیار اسرائیل قرار مىگرفت. پس از امضاى توافق‌نامه کمپ دیوید میان مصر، اسرائیل و آمریکا، واشنگتن موافقت خود را با اعطاى ۷ میلیارد دلار در سال به همراه مقادیرى کمک نظامى به اسرائیل اعلام کرد.[۷] دولت ریگان نیز در سال ۱۹۸۱، امضاى یادداشت تفاهمى را به منظور ایجاد چارچوبى دایمى براى گسترش استراتژیک روابط بلندمدت میان تل‌آویو ـ واشنگتن اعلام کرد.[۸] در سال ۱۹۸۵، واشنگتن ضمن تبدیل وام‌هاى اعطایى به اسرائیل به کمک‌هاى بلاعوض، سالانه مبلغ ۸/۱ میلیارد دلار به‌عنوان کمک نظامى در اختیار اسرائیل قرار داد. در سال ۱۹۸۷ مدرنیزه کردن هواپیماهاى «لاوى» ـ که به پیشنهاد اسرائیل و توسط ارتش آمریکا صورت مىگرفت ـ متوقف گردید. دلیل این امر، افشاى فعالیت‌هاى یک جاسوس یهودى آمریکایى به نام جاناتان پولارد بود که به نفع اسرائیل فعالیت مىکرد.[۹] بروز چنین مشکلاتى درس عبرتى براى اسرائیل شد که نخستین اثر آن، تلاش تل‌آویو براى گسترش صنایع تسلیحاتى و فناورى جنگى بود؛ به همین دلیل، اسرائیل امروز به یکى از کشورهاى پیشرفته در صدور فناورى و سلاح تبدیل شده تا جایى که ارزش صادرات تسلیحاتىاش به بیش از پنج میلیارد دلار در سال رسیده است. در حال حاضر، اسرائیل چهار قطعه اساسى از هواپیماى اف ـ ۱۶ را مىسازد و بسیارى از کشورهاى عربى نیز از این هواپیما استفاده مىکنند.[۱۰] بىتردید، پیشرفت قابل ملاحظه اسرائیل در زمینه تهیه و تولید تسلیحات، براثر همکارى مستقیم و غیرمستقیم با ایالات متحده آمریکا به دست آمده است.

همکارى نظامى اسرائیل و آمریکا پس از جنگ سرد

1. کمک‌هاى مالى ـ نظامى آمریکا به اسرائیل

   جنگ خلیج ‌فارس در سال ۱۹۹۱ به اسرائیل فرصت داد تاکمک‌هاى نظامى بیشترى از آمریکا دریافت کند. کنگره آمریکا تصویب کرد که هفتصد میلیون دلار براى خرید ادوات نظامى در اختیار اسرائیل قرار گیرد و همزمان، آمریکا اقدام به تجهیز بمب‌افکن‌هاى عظیم‌الجثه (B52) خود به موشک‌هاى هوا به زمین ـ (AGM142) ساخت اسرائیل ـ نمود.[۱۱] علاوه بر این، نیروهاى آمریکایى شرکت‌کننده در عملیات طوفان صحرا از هواپیماهاى بدون خلبان ساخت اسرائیل به منظور گشت‌زنى هوایى و تصویربردارى از صحنه جنگ استفاده مىکردند. از ره‌آوردهاى دیگر جنگ خلیج‌فارس براى اسرائیل، دستیابى این رژیم به مازاد ادوات نظامى آمریکا پس از پایان جنگ بود. در این زمینه، مقادیر زیادى از بالگردهاى آپاچى، بالگردهاى حمل و نقل «هاوک»، سیستم پرتاب موشک و ضد موشک پاتریوت به طور رایگان در اختیار تل‌آویو قرار گرفت. همچنین، در مارس ۱۹۹۱ کنگره آمریکا به منظور جبران خساراتى که در جنگ خلیج ‌فارس به اسرائیل وارد شده بود، رقمى معادل شصت میلیون دلار کمک اضطرارى در اختیار اسرائیل قرار داد.[۱۲] روزنامه جروزالیم پست در ضمیمه هفتگى‌اش ـ که اوایل جولاى ۲۰۰۰ منتشر ساخت ـ ضمن اشاره به تاریخچه‌اى از حمایت‌ها و کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل در این رابطه، چنین مى‌نویسد: «بدون تردید، اسرائیل یک سرمایه استراتژیک براى آمریکا است که مىتوان با اتکا برآن، منافع و اهداف کوتاه‌مدت و یا بلندمدت را تامین نمود».[۱۳] آمارهاى موجود از حجم گسترده مبادلات نظامى آمریکا و اسرائیل، دلیلى بر این مدعاست. در سال ۱۹۹۴، واشنگتن با فروش هواپیماهاى (F51) شاندر ـ که مدرن‌ترین هواپیماهاى تاکتیکى جنگنده بمب‌افکن مى‌باشد ـ به رژیم صهیونیستى موافقت کرد. در رابطه با کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل، گزارش سالیانه وزارت خارجه آمریکا قابل توجه و دقت است. در سال ۱۹۹۸، وزارت خارجه این کشور ضمن انتشار گزارش سالیانه خود درباره خریدهاى تسلیحاتى به کمک‌هاى جدید آمریکا به اسرائیل براى برنامه مدرن‌سازى درازمدت دفاعى این کشور، نکاتى را متذکر گردید. در این گزارش آمده که براساس قرارداد «واى»، هزینه کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل نه تنها کاهش نمىیابد، بلکه طى هشت تا ده سال آینده افزایش نیز مى‌یابد. اسرائیل نیز اجازه دارد بیش از ۲۷ درصد از کمک‌هاى دریافتى از آمریکا را براى تولید تسلیحات داخلى خود به کار گیرد.[۱۴] بر همین اساس در سال ۱۹۹۹، واشنگتن نخستین پایگاه موشک ضد موشک (ATBM) را در اختیار اسرائیل قرار داد. جان بیکر، وزیر خارجه آمریکا هنگام دیدار از اسرائیل در سال ۱۹۹۶ گفته بود: «آمریکا یک‌صد میلیون دلار براى فعالیت‌هاى ضد تروریستى، ۲۰۰ میلیون دلار براى استقرار سیستم ضد موشکى آرو و ۵۰ میلیون دلار براى ساخت سلاح‌هاى لیزرى در اختیار اسرائیل خواهد گذاشت».[۱۵]

   اسرائیل همچنین با کمک آمریکا اجراى برنامه توسعه توانایی‌هاى نظامى خود را پیگیرى مىکند. در حالى‌که تل‌آویو در سال ۱۹۹۹، قراردادى را با واشنگتن براى خرید ۵۰ فروند جنگنده از نوع اف ـ ۱۶ آى[۱۶] به ارزش ۵/۲ میلیارد دلار به امضا رسانده بود در سال ۲۰۰۰ نیز قراردادى از نوع مشابه براى خرید ۵۰ فروند هواپیماى دیگر با آمریکا به امضا رساند. گفتنى است هواپیماهاى اف ـ ۱۶ آى، مدل جدیدى از جنگنده‌هاى معروف اف ۱۶ فالکون هستند که هم‌اکنون ستون فقرات نیروى هوایى اسرائیل را تشکیل مىدهد. هزینه خرید این هواپیما به‌طور کامل از محل کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل تامین مىشود. با اجراى این دو قرارداد، مجموع هواپیماهاى جنگنده اف ـ ۱۶ در ارتش اسرائیل به ۴۰۰ فروند بالغ خواهد شد. تمامى این هواپیماها تا سال ۲۰۰۶ ـ ۲۰۰۵ به اسرائیل تحویل داده مىشوند.[۱۷] در سال ۲۰۰۱، اسرائیل بر پایه قراردادى که براى خرید تسلیحات و جنگ‌افزار با آمریکا امضا کرده بود (۲۰۰۰) مبادرت به خرید تجهیزات نظامى گوناگونى از آمریکا نمود که مهم‌ترین آن خرید ۹ فروند بالگرد آپاچى است. با این خرید، مجموع بالگردهاى آپاچى در ارتش اسرائیل به بیش از ۵۰ فروند رسیده است. قرارداد تسلیحاتى مذکور همچنین شامل خرید ۲۴ فروند بالگرد حمل و نقل از نوع هاوک مىشود. در زمینه صنایع نظامى داخلى نیز اسرائیل تولید مدل پیشرفته‌ترى از تانک مرکاوا را با نام مرکاوا ـ ۴ آغاز کرد. ارتش اسرائیل در حال حاضر حدود ۱۵۰۰ دستگاه تانک از نوع مرکاواى ۱، ۲ و ۳ در اختیار دارد.[۱۸] اسرائیل همچنین با همکارى آمریکا مشغول استقرار سیستم دفاع موشکى ضد موشک‌هاى بالستیک موسوم به آرو است که از پانزده سال پیش آغاز شده است.[۱۹] نیروهاى اسرائیلى هم‌اینک در حال راه‌اندازى سایت موشکى در پایگاهى واقع در حوالى تل‌آویو هستند که به موجب توافق‌نامه تولید مشترک با آمریکا، این کشور دو سایت از این سیستم را در اسرائیل مستقر خواهد کرد.[۲۰] هم‌اینک آمریکا تامین مالى برنامه نیروى دریایى اسرائیل را با هدف تولید پنج فروند کشتى حفاظت موشکى از نوع ساعر ـ ۵ به ارزش تقریبى یک میلیارد دلار برعهده دارد. این کشتی‌ها در کارخانه کشتى‌سازى آمریکا تولید و به ناوگان دریایى اسرائیل تحویل داده مى‌شود.[۲۱] در برنامه زیردریایى دلفین نیز سه فروند از این نوع زیردریایى به ارزش حدود یک میلیارد دلار در آمریکا و با هزینه این کشور ساخته شد و در اختیار اسرائیل قرار گرفت. به‌طور معمول، اسرائیل، سالیانه ۸/۱ میلیارد دلار کمک نظامى از آمریکا دریافت مى‌کند. علاوه بر این، کمک‌هاى جانبى نیز بر این رقم افزوده مىشود. هم‌اینک شرکت لاکهید مارتین ضمن انعقاد قراردادى به ارزش ۶/۲ میلیارد دلار، اقدام به فروش جنگنده (F16) به این کشور نموده و به این منظور نهصد میلیون دلار در اسرائیل سرمایه‌گذارى کرده است.[۲۲] شرکت بوئینگ نیز در ازاى خرید جنگنده اف ـ ۱۵ به وسیله اسرائیل، ۷۵۰ میلیون دلار در این کشور سرمایه‌گذارى کرده است.[۲۳] براساس نتایج حاصله از تحقیقات کنگره آمریکا در نیم قرن گذشته، کل کمک‌هاى آمریکا به اسرائیل، رقمى معادل ۳/۸۱ میلیارد دلار بوده است. در سال‌هاى اخیر، اسرائیل کمک‌هاى نظامى و اقتصادى فراوانى از آمریکا دریافت نموده است. طى دهه گذشته نیز بودجه خارجى اسرائیل ۲/۱۸ میلیارد دلار بوده است. هفده درصد از کل کمک خارجى آمریکا به اسرائیل تعلق مىگیرد. جرج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا قول داده است که در سال ۲۰۰۳، ۷۶/۲ میلیارد دلار کمک مالى در اختیار تل‌آویو قرار دهد که به این میزان، ۱/۲ میلیارد دلار به‌عنوان بودجه نظامى و ۶۰۰ میلیون دلار تحت عنوان کمک اقتصادى نیز افزوده شده است.[۲۴]

   اسرائیل یکى از بزرگ‌ترین واردکنندگان اسلحه از آمریکا است. برپایه گزارش سناى آمریکا در یک دهه گذشته، آمریکا ۲/۷ میلیارد دلار اسلحه و تجهیزات نظامى به اسرائیل فروخته است که از این رقم، ۶۷۲ میلیون دلار به واسطه کمک مستقیم و بیش از ۵/۶ میلیارد دلار از طریق برنامه بودجه نظامى خارجى در اختیار اسرائیل قرار گرفته است. علاوه بر این، ۲۸ میلیون دلار نیز جهت خرید تسلیحات ضد تروریستى از ایالات متحده به اسرائیل پرداخت گردیده است.[۲۵] کمک به پروژه در حال اجراى توسعه و ساخت موشک ضدموشک، به نام آرو به مبلغ ۶۲۵ میلیون دلار و تانک مرکاوا به مبلغ ۲۰۰ میلیون دلار از دیگر کمک‌هاى مالى ـ نظامى آمریکا به اسرائیل است. در ساخت تانک مرکاواى ۴ از موتورهاى دیزل (V-12) وى ـ ۱۲ آلمان استفاده شد که این امر تحت نظارت و تایید شرکت آمریکایى جنرال دینامیک صورت گرفت.[۲۶] در کنار این کمک‌هاى عظیم مالى ـ نظامى، آمریکا تسلیحات و تجهیزات بسیارى نیز خارج از برنامه کمک نظامى در اختیار اسرائیل قرار داده است. در فاصله سال‌هاى ۲۰۰۱ ـ ۱۹۹۴، بسیارى از تسلیحات مورد نیاز اسرائیل، از سوى آمریکا تهیه گردیده و در اختیار این کشور قرار گرفته است[۲۷] که برخى از آنها عبارتند از: تفنگ M-16 به تعداد ۶۴۷۴۴ قبضه، نارنجک انداز ضد تانک مدل M-204 به تعداد ۲۴۶۹ قبضه و مسلسل کالیبر M-2.50 به تعداد ۱۵۰۰ قبضه.[۲۸] کمک‌هاى فراوان آمریکا به اسرائیل از حیث مالى، نظامى و اقتصادى براى تل‌آویو بسیار مهم است. سیل عظیم بودجه نظامى آمریکا به اسرائیل، موجب توسعه و پیشرفت تکنولوژى نظامى و تسلیحاتى این رژیم شده و باعث تصعید فرایند نظامىگرى در این کشور شده است. تسلیحات آمریکایى که هم اکنون در اختیار اسرائیل قراردارد، بسیار متنوع بوده، از حجم بالایى برخوردار است. هم‌اینک ۳۸ درصد از تانکها، ۶۵ درصد از نفربرها، ۲۸ درصد از توپ‌هاى ثابت[۲۹] و ۷۲ درصد از توپ‌هاى متحرک اسرائیل، ساخت آمریکا است.[۳۰] علاوه بر آن، سایت‌هاى موشک‌هاى تاکتیکى و سیستم موشک‌هاى هدایت‌شونده ضد تانک و هواپیما و دستگاه‌هاى مراقبت بسیار پیشرفته را باید نام برد. نظر به اهمیت این مبحث، انواع سلاح‌هاى آمریکایى مورد استفاده ارتش اسرائیل تشریح مىگردد.

2. تسلیحات آمریکایى در یگان‌هاى سه‌گانه ارتش اسرائیل

   1. تسلیحات آمریکایى در نیروى زمینى اسرائیل

      این سلاح‌ها شامل مسلسل‌ها، تانک‌ها و نفربرهاى زرهى، توپ‌هاى متحرک و غیرمتحرک، موشک‌انداز، پرتاب‌کننده‌هاى غیرارتجاعى، موشک ضدهوایى و موشک هدایت‌شونده زمین به هوا می‌شود.

      الف. تانک‌ها و نفربرهاى زرهى

      نیروی زرهی ارتش اسرائیل در مجموع، ۴۰۹۵ دستگاه تانک در اختیار دارد که از این میان حدود ۱۵۲۵ دستگاه تانک اصلى آن ساخت آمریکا است که عبارت است از: پاتون ۲۳۵ ،A.5.M48 دستگاه، M-60 که مشابه پاتون است و تعداد آن ۴۰۰ دستگاه است. ۶۰۰ ،A.1M60 دستگاه که این نوع صورت پیشرفته تانک‌هاى پاتون است. از انواع دیگر تانک‌هاى آمریکایى که در اختیار ارتش اسرائیل قراردارد، تانک A.3M6 است که مدل پیشرفته‌اى از تانک‌هاى نوع خود به‌شمار مىآید و با مجهز بودن به سیستم فرماندهى و دستگاهى براى اندازه‌گیرى ساخت، قادر است به وسیله لیزر تا پنج هزار متر را اندازه‌گیرى کند.[۳۱]

      ب. توپ‌هاى معمولى

      در حال حاضر، ارتش اسرائیل مجهز به ۱۵۵۰ عراره توپ ثابت و متحرک است که ۹۰۶ عراره آن ساخت آمریکا است. بر همین اساس، بیش از نیمى از توپخانه‌هاى متحرک رژیم صهیونیستى، ساخت آمریکا بوده و ۲۸ درصد از توپخانه‌هاى ثابت نیز همین وضعیت را دارند.[۳۲] تعداد و نوع توپ‌هاى آمریکایى که در اختیار اسرائیل قراردارد در جدول شمارة 4 آمده است.

      ج. موشک‌اندازه

      هم‌اینک ۹ سایت موشکى از نوع ۲۲۷ MILRS میلیمترى و بیست سایت موشکى از نوع لانس (Clance MGM52) در اختیار ارتش اسرائیل قرار دارد. نوع نخست، قرار است موشک‌هاى دوربرد غیر هدایت‌شونده را پرتاب کند و از آتش نیروهایى در حجم یک تیپ یا لشکر حمایت کند. نوع دوم در پرتاب موشک‌هاى زمین به زمین مورد استفاده قرار مى‌گیرد و از سال ۱۹۸۶ به ارتش اسرائیل تحویل داده شده است.[۳۳]

      د. تسلیحات موشکى هدایت‌شونده

      نیروى زمینى ارتش اسرائیل از دو نوع سیستم موشکى موسوم به «تاو»[۳۴] و «دراگون»[۳۵] استفاده مى‌کند که هر دو ساخت آمریکا است.

      هـ. پرتاب‌کننده‌هاى غیر ارتجاعى

      تنها یک شکل از این‌گونه تسلیحات در اختیار نیروى زمینى ارتش است که شامل توپ‌هاى ۱۰۶ میلیمترى M40 است و تعداد آن بالغ بر ۲۵۰ عراره مىشود.[۳۶]

      و. توپ ضد هوایى

      نیروى زمینى اسرائیل از دو نوع توپ ضد هوایى ساخت آمریکا استفاده مىکند. این دو نوع توپ به ترتیب از نوع M-163 و فالکون M-767 است. نوع نخست، قادر به حرکت و جابه‌جایى است و نوع دوم، نمونه پیشرفته از M-163 بوده، داراى تمام توانایی‌هاى فنى به‌جز قدرت حرکت است.[۳۷]

      ز. موشک ضد هوایى

      در حال حاضر، ارتش اسرائیل مجهز به سیستم MTI ساخت آمریکاست که از نوع سیستم زمین به هواى چاریال است. این سیستم از دو بخش اصلى تشکیل شده است: بخش متحرک با یک زره‌پوش و محور حرکتى زنجیرى ازنوع M730 و سایت موشکى ازنوع M54.

      ح. موشک‌هاى هدایت‌شونده MT زمین به هو

      واحدهاى زمینى ارتش اسرائیل از موشک‌هاى زمین به هواى MT اسقفاده مىکنند. این موشک، توسط یک فرد به سوى هواپیماهایى که در ارتفاع پایین پرواز مىکنند، شلیک مىشود. اسرائیلىها از دو نوع این سلاح موشکى استفاده مىکنند: ۹۰۰ موشک هدایت‌شونده از نوع Eyered) MT) و تعداد نامشخصى نیز از نوع استینگر[۳۸] که موشکى سبک و هدایت‌شونده است.

   2. تسلیحات آمریکایى نیروى دریا یى اسرائیل

      نیروى دریایى اسرائیل به لحاظ خودکفایى در ساخت جنگ‌افزارهاى دریایى، کمتر از جنگ‌افزارهاى آمریکایى بهره مىگیرد و تنها دو نوع جنگ‌افزار خارجى در نیروى دریایى اسرائیل موجود است: یکى، موشک‌هاى «هارپون» و دیگرى، بالگردهاى «دووین». موشک‌انداز هارپون[۳۹] دریا به دریا است و طى دو مرحله در سال‌هاى ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به ارتش اسرائیل داده شده است و شمار آن بالغ بر صد فروند مىشود. پنج فروند بالگرد از نوع دوین[۴۰] نیز براى هدف‌گیرى بالاتر از سطح افق به‌کار مىرود. نخستین نوع از این بالگردها در شرکت فرانسوى «ایروسبا سیال» ساخته شد.

   3. تسلیحات آمریکایى در نیروى هوایى اسرائیل

      اهرم اصلى اقدامات تهاجمى ارتش اسرائیل، نیروى هوایى این کشور است که نقش تعیین‌کننده‌اى در جنگ با اعراب ایفا مىکند. به‌طور میانگین، نیروى هوایى اسرائیل نیمى از بودجه نظامى را به خود اختصاص داده و مسئولان اسرائیل همواره درصدد تقویت و تجهیز آن هستند.

      الف. هواپیماهاى جنگى و جنگنده بمب‌افکن‌ه

      این نوع هواپیماها، ستون فقرات نیروى هوایى ارتش اسرائیل را تشکیل مىدهند و انواع متعددى دارند. در جدول شماره ۵ فهرستى از انواع و تعداد آنها آورده شده است.

      ب. هواپیماهاى جنگ الکترونیک

      این هواپیماها در امورى چون شناسایى و پاتک‌هاى الکترونیکى مورد استفاده قرار مىگیرند. هواپیماهاى ۷۰۷ که اصولا غیرنظامى و چند منظوره هستند، به این منظور به تجهیزات الکترونیک مجهز مىشوند. همچنین ارتش اسرائیل این هواپیماها را به تانکرهای سوخت مبدل مىنماید تا عملیات سوخت‌رسانى به هواپیماهاى جنگى در حال پرواز را انجام دهند.

      ج. هواپیماهاى شناسایى

      این هواپیماها از نوع (RF-4E) و (DF-15) و همگى ساخت آمریکا هستند و دستگاه‌هاى ردیابى و تصویربردارى آنها توسط اسرائیل ساخته شده است.

      د. هواپیماهاى ترابرى

      ارتش اسرائیل از هواپیماهاى بوئینگ ۷۰۷ به‌عنوان هواپیماهاى ترابرى استفاده مىکند. این هواپیماها با تغییراتى که در آنها ایجاد شده، قادر هستند مقادیر زیادى بار حمل کنند. علاوه بر این، تعدادى هواپیماى ترابری Hercules نیز مورد استفاده قرار مىگیرد.

      هـ. هواپیماهاى ارتباطى

      نیروى هوایى اسرائیل از سى فروند هواپیما جهت ارتباطات استفاده مىکند که دو فروند از آنها از نوع ایلاندر، بیست فروند از نوع سیسنا و هشت فروند هم از نوع کوین‌ایر ۸۰ است؛ اما به‌طور کلى بیشتر از هواپیماهاى سیسنا[۴۱] استفاده مىکند. این هواپیما با یک موتور و قدرت ۲۳۰ اسب بخار در امورى چون نظارت و ایجاد ارتباطات تاکتیکى به کار مىرود.[۴۲]

      و. بالگردهاى تهاجمى توپ‌دار

      نیروى هوایى اسرائیل، ۱۱۶ بالگرد تهاجمى ساخت آمریکا دارد. این بالگردها از انواع (AH-60A) (AH-2F) و هیوز بوده، قادرند ماموریت‌هاى تهاجمى مختلف زمینى و دریایى را انجام دهند.[۴۳]

      ز. با لگردهاى ترابرى نظامى

      ارتش اسرائیل حدودا ۱۰۶ فروند از بالگردهاى ترابرى نظامى را در اختیار دارد. ۴۲ فروند ازنوع ۱۰ ،[۴۴](53.DSikorsky) فروند از نوع ۵۴ ،[۴۵](UH6O) فروند از نوع [۴۶](Bell206) و ۲ فروند از نوع [۴۷](AH-65.A).

      ح. موشک‌هاى هدایت‌شونده (هوا به زمین)

      این موشک‌ها همگى ساخت آمریکا هستند و در نوع خود از پیشرفته‌ترین مدل‌هاى موجود به‌شمار مىآیند و عبارتند از: موشک ماوریک[۴۸] که یک موشک دوربرد هوا به زمین است. موشک هارپون[۴۹] که ضد کشتى بوده و در تمامى اوضاع جوى قابلیت کاربرد دارد. موشک آمریکایى شرایک[۵۰] که ضد رادار است، این موشک (هوا ـ زمین ـ سطح)، ردیاب فرکانس‌هاى رادار است. موشک استاندارد[۵۱] ضدرادار: این موشک هوا به زمین بوده، ردیاب فرکانس‌هاى رادار است در حقیقت، صورت تعدیل شده موشک شرایک مىباشد. موشک هیل فایر[۵۲] که نام این موشک هوا به زمین ضد تانک بانام بالگردهاى آپاچى عجین شده است.[۵۳]

      و. موشک‌هاى هدایت شونده (هوا به هوا)

      موشک آمریکایى اسپارو[۵۴] توسط رادار به شکلى نیمه‌فعال هدایت مىشود. این موشک، کلاهکى با انفجار شدید دارد و در هر شرایط جوى مىتوان از آن علیه هر نوع هواپیما، در هر ارتفاع و سرعتى استفاده کرد.

نتیجه‌گیرى

همکارى و کمک نظامى ـ تسلیحاتى آمریکا و اسرائیل، نقطه آغازین و سپس اوج فرایند میلیتاریسم در خاورمیانه است. آمار، ارقام واطلاعات ارائه شده و تحلیل‌هایى که در پى آن آمد، حاکى از پشتیبانى همه‌جانبه و بىدریغ واشنگتن از اسرائیل است که در ابعاد مختلف نظامى، اقتصادى و سیاسى متجلى گشته است. درحال حاضر، اسرائیل بالاتر از حجم نیازهاى خود کمک دریافت مىکند. سه‌چهارم کمک‌هاى نظامى آمریکا به اسرائیل به شکل جنگ‌افزارها نظامى و بقیه به صورت بودجه در اختیار تل‌آویو قرار مىگیرد. جداول صفحات بعد، نمایانگر این مطلب است و نشان مىدهد ایالات‌متحده، تامین‌کننده اغلب هزینه‌ها، تسلیحاتى است که اسرائیل در اختیار دارد. آمریکا با تبدیل اسرائیل به کشورى پیشرفته از نظر فناورى نظامى مى‌تواند ضمن تقویت منافع خود در خاورمیانه، اطلاعات طبقه‌بندى شده فراوانى را از سلاح‌هاى موجود در اختیار گروه‌هاى عربى نظیر حماس و یا برخى کشورهاى متخاصم خود در خاورمیانه، دریافت نماید.

پی‌نوشت‌ها:

1ـ http://www.motherjones.com/arms/israel.html

2ـ Patton M-48

3ـ Skyhook F-4

4ـ http://www.fas.org/asmp/profiles/isreal.htm

5ـ http://commondreams/. org/views02/0509-07.htm

6ـ http://www.guardian/. co.uk/israel/story.html

7ـ http://www.csmonitor.com/. 2002/09/23 .po4so2.usm/:html

8ـ Ibid

9ـ http://www.idf.il/

10ـ http://www.washington/ in stitute.org

12ـ http://www.foreign/ policy-in focus.org

13ـ http://www.jerusalempost.com/

15ـ http://www.janes.com/

16ـ F-161

17ـ http://www.janes.com/

18ـ http://www.idf.il/

19ـ http://www.gurdian.co.uk/story.htmI

20ـ Journal of Plastinain Studis Vol. XXXI, No. 2002

21ـ http://www.Zmag.org/shalohate.html

22ـ http://www.haaretz.com/

23ـ http://www.idf:il/

24ـ http://www.janes.com/

26ـ http://www.fas.org/

28ـ http://www.janes.com/

30ـ نداء‌القدس، سال سوم، شماره ۱۶۵/۵/۱۳۸۱

31ـ http://www.idf.il/

32ـ http://www.middleeastonlinenews.com/

33ـ http://www.armymilusa:SSIcopernic/

34ـ Toww BBM 71

35ـ Dragon FGM 77

36ـ http://www.janes.com/

37ـ Ibid

38ـ Stinger

39ـ Harpoon

40ـ G.S.A 366

41ـ CESSNA

43ـ www. idf.il

45ـ این بالگرد پس از جنگ خلیج ‌فارس از سوى آمریکا به اسرائیل تحویل داده شد

47ـ از بالگردهاى قدیمى آمریکا که در ارتش اسرائیل به منظور بازرسى و نجات مورد استفاده قرار مىگیرد

48ـ Maverick AGM-56

49ـ Harpoon AGM-84A

50ـ AGM-45 Shrike

51ـ AGm 78. Standard

52ـ AGM 114. Hell Fire

53ـ http://www.janes.com/

54ـ Sparrow. AIM-9

• مریم‌السادات امیر شاه کرمى، کارشناس ارشد روابط بین‌الملل و پژوهشگر مرکز پژوهش‌هاى علمى و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 48
            [SerialNo] => 46
            [MTitle] => همکاري نظامي آمريکا و اسرائيل پس از جنگ سرد در زمينه تسليحات متعارف
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 2
            [ArticleAddrInSite] => درگاه ديد> موضوعات> نظامي و دفاعي> انتقال اسلحه> مناطق و کشورها> اسرائيل
            [FishWriter] => 4
            [WriteDate] => 10/25/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)