شهادت شيخ احمد ياسين و آينده جنبش حماس

شيخ شهيد

هادي صب

تولد شيخ احمد ياسين از دو نگاه قابل تامل است. يكي تاريخ تولد اوست؛ ماه ژوئن سال ۱۹۳۶ ميلادي، يعني همان سالي كه شعله هاي نخستين قيام مسلحانه عليه نفوذ فزاينده صهيونيستها در داخل سرزمين فلسطين زبانه كشيد؛ و ديگري مكان تولد اوست، يعني روستاي جوره از توابع عسقلان در جنوب فلسطين. روايات تاريخي از شش نقطه به عنوان اماكني ياد كرده اند كه احتمال دفن رأس شريف امام حسين(ع) در آنها وجود دارد كه عبارتند از : كربلا و دفن رأس به همراه جسد شريف، قبرستان بقيع، مسجد اموي در شهر دمشق، مسجد مركزي شهر رقه در شمال سوريه، عسقلان در جنوب فلسطين و بالاخره رأس الحسين قاهره. رأس الحسين عسقلان هنوز هم زيارتگاهي است كه فلسطينيان را به سوي خود مي كشاند تا به ياد حسين (ع) تاب تحمل مظلوميتشان را فزوني بخشند. گويي سنت خداوندي بر آن است كه از اين نوزاد كه خيلي زود - پنج سالگي- پدرش را از دست داد نمادي از مقاومت عاشورايي در فلسطين بسازد.

آوارگي

۱۲ساله بود كه با اشغال بخش عمده اي از فلسطين در سال ۱۹۴۸ به همراه ميليونها فلسطيني ديگر بالاجبار خانه وكاشانه خود را ترك گفت تا در اردوگاه آوارگان فلسطيني در غزه سكني گزيند و زندگي پر مرارت آكنده از فقر و گرسنگي را بياغازد.

در آن هنگام نوار غزه تحت كنترل مصربود. خانواده شيخ احمد ياسين به مانند اكثر مهاجران دچار فقر و گرسنگي بودند تا جائي كه احمد خردسال مجبور بود به همراه ديگر همسالانش به اردوگاه سربازان مصري برود و پس مانده غذاي سربازان را براي سير نمودن خانواده اش جمع آوري كند.

شيخ احمد ياسين با دردمندي تمام ،خاطراتش از آن دوره را نقل كرده و در بيان شرايط آن دوره مي گويد: «ارتشهاي عربي سلاح را از دست ما فلسطينيان گرفتند با اين توجيه كه آنها براي جنگ با اسرائيل به فلسطين آمده اند و نبايد هيچ نيروي مسلح ديگري غير از آنان در صحنه وجود داشته باشد.بدين ترتيب سرنوشت ما به آنها گره خورد و وقتي شكست خوردند ما نيز شكست خورده بوديم بي آنكه جنگيده باشيم. از آن پس باندهاي صهيونيستي فجايع متعددي را مرتكب شده و با خونريزي فراوان شهروندان بي دفاع را به هراس افكندند. اگر سلاح در دست ما بود وضعيت به گونه اي ديگر رقم مي خورد.»

تحصيلات

احمد ياسين تحصيلات ابتدايي خود را تا كلاس پنجم دبستان در همان روستاي محل تولدش گذراند. پس از مهاجرت، خانواده هفت نفره بي سرپرست او چنان در معرض فشار قرار داشت كه اين كودك ۱۲ ساله مجبور شد ضمن ترك تحصيل به مدت دو سال در يك ساندويچ فروشي محقر كه ساندويچ باقلا عرضه مي كرد به كار بپردازد. سپس بار ديگر تحصيلات خود را پي گرفت تا آنكه در شانزده سالگي در هنگام بازي واليبال با همسالانش از ناحيه گردن دچار شكستگي گرديد و به دليل آسيب ديدگي نخاع تمام بدنش فلج شد و تا آخر عمر فقط از قواي عقلي بهره مند بود و بدون كمك ديگران توان تحرك نداشت.

با اينحال اراده پولادين ياور احمد ياسين بود و توانست در سال۸- ۱۹۵۷تحصيلات متوسطه را به پايان رساند و به دليل نبوغ بالا موفق به كسب شغل تدريس گرديد. سپس كوشيد تا تحصيلات خود را ادامه دهد. از اين روي به قاهره منتقل شد و در سال ۱۹۶۴ وارد دانشگاه عين شمس گرديد تا در رشته زبان انگليسي به تحصيل بپردازد.

وي سخنوري توانا بود كه با حضور در محافل عمومي به سخنراني مي پرداخت. گرايش اسلامي و ارتباطاتش با اخوان المسلمين موجب شد كه از سوي سازمان اطلاعات و امنيت مصر تحت تعقيب قرار گيرد. او در سال ۱۹۶۵ به همراه بسياري از كادرهاي اخوان المسلمين دستگير شد و حدود يكماه درسلول انفرادي به سر برد و با عدم اثبات ارتباط تشكيلاتي با اخوان المسلمين از زندان آزاد شد.

آغاز مبارزات

با شكست اعراب در جنگ سال ۱۹۶۷ و اشغال نوار غزه توسط اسرائيل، احمد ياسين كه اينك ادامه تحصيل در دانشگاه عين شمس را رها كرده و به غزه بازگشته بود، در مسجد عباسي به خطابه هاي آتشين مي پرداخت و مردم را به مقاومت بر عليه اشغالگران تشويق مي كرد.

در همان حال به جمع آوري كمكهاي مردمي و ياري رساني به خانواده هاي اسرا و شهدا مي پرداخت. سپس با ياري تني چند از اعضاي اخوان المسلمين، مجتمع اسلامي غزه را بنيانگذاري كرد كه علاوه بر مسجد، يك مركز تبليغي - فرهنگي به شمار مي آيد و اكثر رهبران حماس اداره كنندگان آن بوده و فارغ التحصيلان آن نيز كادرهاي حماس را تشكيل مي دهند.

شيخ ياسين به دليل فعاليتهاي تبليغي خود بر عليه اسرائيل در سال ۱۹۸۲ توسط ارتش اسرائيل دستگير شد و به اتهام تشكيل يك سازمان نظامي براي مقاومت به ۱۳ سال زندان محكوم گرديد. شيخ سه سال و اندي را در زندانهاي اسرائيل بسر برد تا آنكه در سال ۱۹۸۵ در چارچوب مبادله اسرا ميان اسرائيل و جبهه خلق براي آزادي فلسطين، فرماندهي كل آزاد شد.

بنيانگذاري حماس

احمد ياسين با برخورداري از نبوغ فكري بالاي خود به اين نتيجه رسيد كه تشكيلات سنتي اخوان المسلمين در فلسطين با وضعيت پيچيده و تحولات سريع و فزاينده در صحنه فلسطين همخواني نداشته و پاسخگوي نياز جريان اسلامي فلسطين نيست.

لذا در سال ۱۹۸۷ با همفكري و همراهي تني چند از رهبران اخوان المسلمين در فلسطين از جمله دكتر محمد صيام- نماينده كنوني حماس در يمن- دكتر عبدالعزيز الرنتيسي،  دكتر محمود الزهار، دكتر موسي ابومرزوق تشكيلات جديدي را پايه ريزي كرد. اين سازمان جديد جنبش مقاومت اسلامي نام گرفت كه اختصارا به حماس مشهور است. حماس نقش ويژه اي در انتفاضه نخست فلسطينيان ايفا كرد كه به انتفاضه مساجد مشهور شد. زيرا با محوريت مساجد كار خود را ادامه مي داد. از آن هنگام شيخ احمد ياسين به عنوان رهبر معنوي حماس مطرح گرديد، زيرا ضعف جسماني اش مانع از آن بود كه بتواند در اداره امور يك تشكيلات وسيع كه شاخه هاي نظامي و امنيتي آن بصورت غير علني و زير زميني فعاليت مي كردند نقش عملي ايفا كند.

با اوج گيري انتفاضه نخست، نيروهاي اسرائيلي بر آن شدند كه نقش اميد بخش و محرك شيخ ياسين را به كنترل درآورند لذا پس از چندين بار تهديد در ماه مه سال ۱۹۸۹ او را به همراه صدها تن از رهبران حماس دستگير ساخته و پس از يك محاكمه طولاني به حبس ابد به علاوه ۱۵ سال زندان ديگر محكوم كردند. اما حماس بدون حضور احمد ياسين و عليرغم آنكه رئيس دفتر سياسي وقت آن موسي ابومرزوق نيز در آمريكا زنداني بود به كار خود ادامه داد و در كنار جنبش فتح به عنوان يكي از دو گروه اصلي موجود در صحنه نمايان شد. در اين شرايط اسرائيل بر آن شد كه رئيس جديد دفتر سياسي حماس يعني خالد مشعل را كه در اردن بسر مي برد ترور كند. ولي از اين حادثه جان سالم بدر برد و افسران امنيتي اسرائيل كه به جان وي سوء قصد كرده بودند توسط نيروهاي اردني دستگير شدند و اسرائيل براي آزادي آنها مبادله اي را پذيرفت كه بر اساس آن شيخ احمد ياسين از زندان آزاد مي شد. بدين ترتيب شيخ احمد ياسين در سال ۱۹۹۷ بار ديگر به عنوان يك چهره برجسته اسلامي مقاوم به ميان مردم فلسطين بازگشت، در حاليكه شهرتي جهاني يافته بود. احمد ياسين پس از آزادي از زندان به چندين كشور اسلامي سفر كرد و با رهبران آنان ديدار و مذاكره نمود و كوشيد تا نداي مظلوميت ملتش را به گوش جهانيان برساند.

واپسين دم

شيخ احمد ياسين در بامداد روز سوم فروردين ماه جاري پس از اداي نماز صبح در مجتمع اسلامي غزه با كمك همراهانش در حال سوار شدن بر اتومبيل خود بود تا مسافت چند صد متري مسجد مجتمع اسلامي تا منزلش را بپيمايد. در اين هنگام چند هليكوپتر اسرائيلي در آسمان ظاهر شدند تا با شليك سه موشك هوا به زمين شيخ معلول را به خواسته ديرينه اش يعني شهادت برسانند. در اين حادثه ۸ نفر از همراهان شيخ به شهادت رسيدند و ۱۵ نفر ديگر از جمله دو فرزندش به شدت مجروح شدند.

پيام به رهبران عرب

شيخ احمد ياسين پيش از شهادت خود نامه اي خطاب به رهبران عرب تهيه كرده بود كه موفق به ارسال آن در زمان حياتش نگرديد. جنبش حماس متن اين نامه را منتشر كرده است. او در اين نامه مي گويد: سرزمين فلسطين يك سرزمين عربي - اسلامي است كه به زور توسط يهوديان غصب شده است. امكان ندارد كه جز از طريق توسل به سلاح بتوان آن را آزاد كرد. وي از رهبران عرب خواسته است تا همه انواع عادي سازي رابطه با اسرائيل را متوقف نموده و سفارتخانه ها، كنسولگريها و دفاتر تجاري اسرائيل در پايتختهاي عربي را تعطيل كنند و از هرگونه تماس و يا همكاري با اسرائيل اجتناب ورزند.

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 56
            [SerialNo] => 54
            [MTitle] => شهادت شيخ احمد ياسين و آينده جنبش حماس شيخ شهيد
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 1
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 4
            [ArticleAddrInSite] => http://www.hamshahri.org/HAMNEWS/1383/830117/WORLD/siasatw.htm#s3651
            [FishWriter] => 4
            [WriteDate] => 10/27/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 4
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)