مسيحيت صهيونيستي؛ تبيين يك واژه جديد

مرتضي شيرودي

براي پرهز از اشتراك لفظي، ارائه تعريف سه واژة نظريه، مسيحيت و صهيونيسم، ضرورت دارد؛ علاوه بر اين، گشودن فضاي بحث، نيازمند مقدمه‌اي است و افزون براين، در بين خوانندگان ايراني، مسيحيت صهيونيستي، واژة جديدي است و از اين رو، تعريفي از آن، در ذهن‌ها نيست.

تئوري

در نام و عنوان مقاله، مسيحيت صهيونيستي را نظريه ناميديم؛ علت آن، اين است كه نظريه يا تئوري، به معناي رأي و انديشه به كار مي‌رود و نيز، نمايان‌گر كوششي است كه براي فهم يك پديده يا علل رابطة متقابل ميان چند پديده صورت مي‌گيرد. در واقع، تئوري در پي تشريح آناست كه چرا پديدة مشخصي رخ داده و به عبارت ديگر، آن، مجموعة يك‌پرچه از روابطي است كه داراي سطح معيني از اعتبارند، هم‌چنين، نظريه، مجموعه‌اي از قاعده‌هاست كه به رفتار يا پديده خاصي مربوط مي‌شود و البته، نظريه، قابل اثبات نيست؛ اما مي‌توان به آن معتقد بود و از اين رو، فرضيه‌اي ثابت نشده است.[1]

مسيحيت صهيونيستي را مي‌توان به دو دليل زير، يك نظريه دانست:

1. تعاريف مربوط به نظريه و تئوري دربارة آن، كم و بيش صادق است؛ مثل «مسيحيت صهيونيستي، يك انديشه است». از ديگر سو، تلاشي براي درك موعودگرايي مسيحي و يهودي به شمار مي‌رود و علاوه بر اين، درستي و نادرستي آن، به روشني قابل اثبات نيست و هنوز تحقق نيافته[2] و سياست‌هاي جناح حاكمِ دست راستي آمريكا و اسرائيل را توضيح مي‌دهد.

2. برخي از نويسندگان، نام نظريه را بر آن نهاده‌اند، كه به برخي موارد آن اشاره مي‌شود:

الف) اين نظريه (مسيحيت صهيونيستي) كه تشكيل دولت يهودي مي‌تواند، نشانه‌اي بر بازگشت مجدد مسيح باشد، اولين بار در سخنان و نوشته‌هاي اليور كرامول و پاول فگلن هاور، از رهبران و ايدئولوگ‌هاي پروتستان قرن هفده مطرح شد.[3]

ب) با توجه به ظهور مسيحيت بنيادگرا در كشور آمريكا و جنگ آمريكا عليه عراق، نظريه‌پردازان مسيحي (مسيحيت صهيونيستي)، مانند جري فالول، مورگان استرانگ و گري فريزر نظرات خود را كه غالباً مبتني بر مكاشفات يوحنا (بخش پاياني كتاب مقدس) است، به مخاطبان القا مي‌كنند.[4]

ج) هزاران مسيحي، مانند كشيشان كه در تمام زندگي خود به بازگشت قريب‌الوقوع مسيح ... ايمان آورده بودند، از اين پس، كشيش‌هاي ديگري را تحسين مي‌كردند كه آنها نيز، تمام عمر خود، به اين نظريه (مسيحيت صهيونيستي) ... در جهان فاني باور داشتند.[5]

پس مي‌توان مسيحيت صهيونيستي را يك نظريه يا تئوري شمرد.

مسيحيت

مسيحيان كساني‌اند كه از مسيحيت پيروي مي‌كنند و مسيحيت، ديني است كه به عيسي مسيح (عليه‌السلام) منسوب است و مانند هر دين ديگري، مشخصه‌هايي دارد؛ مثل عيسي مسيح، پسر خدايا تجسد واقعي خالق هستي است كه عدالت، آسايش و الگوي خوب زيستن را براي بشريت به ارمغان آورد. او آمد تا فقيران را بشارت، اسيران را رستگاري، كوران را بينايي، سروب شوندگان را آزادي دهد. از اين رو، عيسي مسيح عليه‌السلام، محوري‌ترين عنصر مسيحيت به شمار مي‌آيد؛ اگر چه در اين كه آيا بايد او را پرستيد يا تنها گرامي‌اش داشت و از او اطاعت نمود يا فقط او را تحسين كرد و ...، اختلافاتي وجود دارد؛ ولي همه مسيحيان متفقند، ايماني كه از آن دم مي‌زنند، بدون عيسي مسيح، بي‌معناست و نيز عقيده دارند كه عيسي به دليل مخالفت با دستگاه سياسي روم، دستگير و مصلوب شد؛ اما او زنده است و روزي باز مي‌آيد. آنان كريسمي (روز تولد مسيح)، جمعه مقدس يا روز به صليب رفتن عيسي، عيد پاك يا هنگامه رستاخيز مسيح و جشن بارداري پاك مريم، را گرامي مي‌دارند و كتاب عهد قديم (تورات) و جديد (انجيل) و نيز رسالة پولس و چهار انجيل متي، مرقس، لوقا و يوحنا را به عنوان حجت ديني پذيرفته‌اند.[6]

مسيحيت به سه شاخة كاملا جدا و مخالف يكديگر، يعني كاتوليك (جنوب اروپا و آمريكاي لاتين)، ارتدكس (اروپاي شرقي) و پروتتان (شمال اروپا و آمريكا) تقسيم يافته است. پروتستان، بر پاية انديشه مارتين لوتر آلماني و ژان كالونِ انگليسي شكل گرفته و طي پنج قرن گذشته، در نزاعِ با كاتوليك‌ها به سر برده و نمونة زنده اين جدال، ايرلند شمالي است. از ديگر ويژگي‌هاي پروتستان، رابطة بسيار نزديك آنها با دولت‌هاست؛ تا حدي كه در انگليس، ملكه اليزابت، در رأس دولت و كليسا قرار دارد.[7]

صهيونيسم

صهيون داراي چهار معناي لغوي، جغرافيايي، ديني و سياسي است؛ صهيون در عبري، به معناي پر آفتاب و نيز نام كوهي در جنوب غربي بيت‌المقدس است كه زادگاه داود نبي و جايگاه سليمان پيامبر بود؛ البته، گاهي اين واژه نزد يهوديان به معناي شهر قدس، شهر برگزيدة خداوند و شهر مقدس آسماني به كار مي‌رود و به طور اعم، به سرزمين مقدس، صهيون گفته مي‌شود؛ ولي در متون ديني يهود، صهيون، اشاره به آرمان و آرزوي ملت يهود براي بازگشت به سرزمين داود و سليمان و تجديد دولت يهود دارد.[8] به ديگر سخن، صهيون براي يهود، سمبل رهايي از ظلم، تشكيل حكومت مستقل و فرمانروايي بر جهان است؛ ولي آنان، بازگشت به سرزمين موعود را به زماني وشيوه‌اي كه خدا مشخص فرموده، موكول ساخته، بر آنند كه اين كار، به دست بشر انجام‌پذير نيست.

صهيونيسم ديني و فرهنگي؛ پيروان اين انديشه، گروهي يهودي‌اند (صهيونيست يهودي) و شماري عيسوي‌اند (صهيونيست مسيحي) و در عوض، صهيونيسم كه منسوب به صهيون و مشتق از آن است، به نهضتي گفته مي‌شود كه خواهان مهاجرت و بازگشت يهوديان به سرزمين فلسطين (ارض موعود) و تشكيل دولت يهود است. در اين نوع از صهيونيسم كه آنرا صهيونيسم لائيك مي‌نامند، كساني جاي دارند كه با تكيه بر استدلال‌هاي تاريخي، سياسي و علمي، بر اسكان يهوديان در فلسطين مشروعيت مي‌بخشند. واژه صهيونيسم، نخستين بار توسط تئودور هرتصل به كار رفت و بعد ناحوم ساكولو، مورخ صهيونيستي آن، آن را در كتاب تاريخ صهيونيسم به كار برد.[9]

مسيحيت صهيونيستي

مسيحيت صهيونيستي، نه مسيحيت است و نه صهيونيسمِ كامل و از زاويه‌اي ديگر، هم مسيحيت است و هم صهيونيسم و در واقع، معجوني از مسيحيت و صهيونيسم است؛ به بيان عميق‌تر، مسيحيان، يهوديان و هر آن‌چه را كه به ايجاد دولت يهودي منجر شود، طرد مي‌كنند و حاميان تأسيس دولت يهودي (صهيونيست‌ها) با اين مسيحيان كه با تأسيس دولت يهودي مخالفند، دشمنند؛ در حالي كه مهم‌ترين مشخصة مسيحيت صهيونيستي، حمايت از بازگشت يهوديان به ارض موعود (فلسطين) و تأسيس يك دولت يهودي در آن است. مسيحيان صهيونيست، چنين انديشه‌اي را با اعتقادات مسيحي و يهودي و با متون عهد عتيق (تورات) و عهد جديد (انجيل) گره زده‌اند؛ يعني مسيحيت صهيونيستي از يك سو با الهيات مسيحي درگيراست و از طرف ديگر، چشم به لاهوت توراتي دارد و با مراجعه به منابع توراتي، خواستة تأسيس دولت يهوديِ صهيونيست را تاييد مي‌كند.[10]

بنابراين، بر پايه شالوده‌هاي فكري مسيحيت صهيونيستي، تأسيس دولت يهودي، خواست مسيح است و از اين رو، خواست دولت اسرائيل، در حقيقت خواست مسيح خواهد بود و هر عملي كه از سوي دولت اسرائيل انجام پذيرد، از سوي مسيح طراحي شده است. تأكيد بر تأسيس دولت يهودي اسرائيل، به آن جهت است كه تا اسرائيل نباشد، مسيح ظهور نمي‌كند؛ البته، اسرائيلي كه متون ديني و عده آن را داده‌اند، از نيل تا فرات است؛ از اين رو، مسيحيت صهيونيستي با هر گونه مذاكرة صلح يا اعطاي هر گونه امتيازي به فلسطين كه به عدم تحقق اسرائيل بزرگ منجر شود، مخالف است؛ پس مسيحيت صهيونيستي، يك جريان فكري سياسي است كه با رويكردي خاص به عالم و آدم، پيرو آموزه‌هاي توراتي و انجيلي براي آينده بشريت و ظهور مسيح است. مسيحيت صهيونيستي با مسيحيت يهودي و صهيونيسم مسيحي متفاوتاست. صهيونيسم مسيحي، به معناي مسيحيتي است كه با حفظ باورهاي مسيحي، تنها خواهان تأسيس يك دولت يهودي است. مسيحيان يهودي، يهودياني هستند كه رنگ و بوي مسيحي به خود گرفته‌اند و هيچ‌گاه به دنبال خلق دولتي يهودي نبوده‌اند.[11]

نتيجه اين كه نظرية مسيحيت صهيونيستي، انديشه‌اي است كه با حمايت از انتقال يهوديان به فلسطين و تأسيس يك دولت يهودي شكل گرفته است و اينك پس از تأسيس آن، حمايت از اسرائيل را ديني مي‌داند و مي‌كوشد تا با گسترش مرزهاي اسرائيل فعلي، به مرزهاي توراتي نيل تا فرات، مقدمات ظهور حضرت مسيح را فراهم آورد؛ صرف نظر از درستي، يا پروژه و پروسه بودن آن، واقعيتي است كه در دهه‌هاي اخير به اوج بالندگي خود دست يافته است، و اينك پيش روي ما قرار دارد.[12]

[1] توماس اسپريگمن، فهم نظريه‌هاي سياسي، ترجمة فرهنگ رجايي، آگاه، تهران، 1365، ص 18.

[2] آلوين استانفورد كوهن، تئوري‌هاي انقلاب، ترجمة علي‌رضا طيب، نشر قدس، تهران، 1369، ص 5350.

[3] http://www.mouood.org

[4] همان.

[5] ژيل كپل، ارادة خداوند، يهوديان، مسيحيان و مسلمانان در راه تسخير دوباره جهان، ترجمة عباس آگاهي، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، تهران، 1370، ص 194.

[6] حيدررضا ضابط، صهيونيسم مسيحي، ماهنامة معارف، شمارة 20 (آبان 1383) 6ـ15.

[7] ديويد هاوري، مسيحيت، ترجمة عبدالرحيم سليماني اردستاني، مركزمطالعات اديان و مذاهب، قم، 1378، ص 38 ـ 57.

[8] مرتضي شيرودي، فلسطين و صهيونيسم، تحسين، قم. 1382 ص 27  28.

[9] عبدالوهاب المسيري، صهيونيسم، ترجمة لواء رودباري، دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي، تهران، 1374، ص 7؛ روژه گارودي، پرونده اسرائيل و صهيونيسم سياسي، ترجمة نسرين حكمي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، تهران، 1369، ص 8.

[10] http://www.mouood.org

[11] http://www.icro-euroamerica.com

[12] همان. /var/www/vhosts/rasad.ir/httpdocs/farsi/ArticleFish/Articles/777.htm

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 804
            [SerialNo] => 777
            [MTitle] => مسيحيت صهيونيستي،تبيين يك واژه جديد
            [FTitle] => 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 0
            [Side_NS] => 1
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 0
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 2
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 43
            [MPublishDateS] => 1384
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 4
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 35
            [MArticlePageFrom] => 20        
            [MArticlePageTo] => 21        
            [Site] => 0
            [ArticleAddrInSite] => 
            [FishWriter] => 19
            [WriteDate] => 8/23/2005 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)